|
21 dec 2000
Onderdeel:
Wageningen-UR
Nummer:
0035_1
De methode waarmee onderzoekers bepalen of we niet te veel dioxine-achtige stoffen via onze voeding binnen krijgen, onderschat de kankerbevorderende werking van PCB's in onze voeding. Die is vijf keer groter dan gedacht, ontdekte de promovenda ir. Simone van der Plas.Als onderzoekers kijken of de dioxines, PCB's of furanen in onze voeding wel of geen kwaad kunnen, kijken ze alleen naar de verbindingen die zich koppelen aan de mysterieuze arylreceptor in dierlijke cellen. Als die koppeling tot stand komt, komt een reeks processen op gang die leiden tot de verschijnselen die we kennen van dioxinevergiftiging, van hormonale stoornissen tot bevordering van kanker. Dioxine-achtige stoffen kunnen van gezonde cellen geen kankercellen maken, maar als er eenmaal kankercellen zijn ontstaan, dan stimuleren deze stoffen hun groei.Vergeten stoffen
Van der Plas onderzocht of onderzoekers door de beperking van hun blikveld geen gevaarlijke stoffen links lieten liggen. Dat was inderdaad het geval. ,,95 Procent van de PCB's koppelt niet aan de arylreceptor, maar bevordert wel degelijk de groei van tumoren. De vergeten stoffen zijn weliswaar minder toxisch dan bijvoorbeeld de dioxines waar onderzoekers wel oog voor hebben, maar omdat ze in veel grotere hoeveelheden in onze voeding voorkomen, is de totale tumorbevorderende werking van de PCB's veel groter dan we dachten.''
De ontdekking van Van der Plas betekent niet dat ons alledaagse eten ineens gevaarlijk is geworden. ,,Bij mijn ratten begonnen pas effecten op te treden bij concentraties, die hoger zijn dan de concentraties in onze menselijke voeding. Wel weten we nu dat er al bij veel lagere concentraties gevaar voor de gezondheid ontstaat dan we dachten.''Leefmilieu
Dioxine-achtige stoffen zijn stabiele verbindingen. Hoewel ze soms ook onder natuurlijke omstandigheden kunnen ontstaan, zijn de meeste van deze stoffen door mensen gemaakt: als koelvloeistof, remvloeistof of brandvertrager in kunststoffen. Toen de transformatoren, remsystemen, tv's en kledingstukken en kunststoffen werden afgedankt, kwamen de stoffen in het leefmilieu.
Dioxine-achtige stoffen vermengen zich graag met vet. Daarom komen ze in mengsels in dierlijke vetreserves voor. Voor haar proeven maakte Van der Plas gebruik van mengsels die lijken op de mengsels in bijvoorbeeld zeevis. Die werden gratis gemaakt door ke Bergman en Sren Jensen van de Universiteit van Stockholm. ,,Die mengsels zijn niet te betalen. Zonder de samenwerking met Stockholm was deze studie er misschien nooit gekomen'', aldus Van der Plas. Daarnaast werkte Van der Plas samen met onderzoekers van onder meer RIVM, Ritox, Rikilt en Rivo.
Simone van der Plas promoveert op 22 december bij prof. dr. Jan Koeman, hoogleraar Toxicologie aan Wageningen Universiteit, en prof. dr. Bram Brouwer, hoogleraar Milieutoxicologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. | W.K.
|