Supplementenfabrikanten claimen al jaren dat vitamine E beschermt tegen milieuverontreiniging. In het proefschrift van een Wageningse promovendus krijgen ze een beetje gelijk. Al onderzocht ir. Rixta Hempenius eigenlijk wat ozon aanricht in het menselijk lichaam.Al jaren is bekend dat ozon in hoge concentraties schadelijk is voor de gezondheid. Maar wat ozon precies in het lichaam doet, dat was nooit helemaal duidelijk. Wetenschappers wisten wel dat ozon reageert met onverzadigde vetzuren in de celwand tot ozoniden: complexe ringvormige structuren. Omdat ze in kleine hoeveelheden ontstaan, dachten onderzoekers altijd dat ze weinig kwaad konden. Anti-oxidanten als vitamine E en het lichaamseigen glutathion breken ozoniden echter af tot andere stoffen, zoals aldehyden. Een slechte zaak. Aldehyden, dachten onderzoekers, waren veel schadelijker dan ozoniden.
Niet dus. Hempenius stelde cellen uit de longen van ratten bloot aan ozon, en ontdekte dat de ozoniden wel degelijk schade veroorzaken aan de celwanden. Het ringvormige ozonidemolecuul bleek vrij gemakkelijk open te klappen, en vervolgens te reageren met zwavelgroepen in de celwanden. Daardoor sterft de cel. De ozoniden zijn dan ook vele malen toxischer dan hun afbraakproducten, zoals de aldehyden.
Ook bleken ozoniden de hoeveelheid glutathion in de cellen te verminderen. Glutathion is een grondstof voor diverse enzymen, die in het lichaam onder andere vrije radicalen en giftige stoffen zoals hydroxyperoxiden onschadelijk maken. Ozoniden maken daardoor het lichaam kwetsbaarder voor deze agressieve stoffen.
Hempenius promoveert op 22 december bij prof. dr. Jan Koeman, emeritus hoogleraar Toxicologie en dr. Ivonne Rietjens, persoonlijk hoogleraar Toxicologie. | W.K.