Als de praktijktesten goed verlopen komt over twee jaar een energiezuinige kerstster op de mark. Hij kan gekweekt worden bij aanzienlijk lagere temperaturen dan nu gebruikelijke. Het is een van de eerste resultaten van een door Wageningen geleid onderzoeksprogramma naar energiezuinige tuinbouwgewassen.De kerstster of Poinsettia is rond de kerst een van de populairste kamerplanten om in huis te halen. Hij is in Nederland goed voor een jaarlijkse omzet van ongeveer vijftien miljoen euro. De plant is genoemd naar Joel Poinsett, een Amerikaanse ambassadeur in Mexico. Hij startte halverwege de 19e eeuw de traditie van het rond de kerst in huis halen van de plant, door ze ieder jaar vanuit Mexico naar huis te sturen.
De kerstster met de stervormige rode schutbladen groeit van oorsprong in het zuiden van Mexico. Deze tropische achtergrond betekent dat de plant in de Nederlandse kassen bij relatief hoge temperaturen moet worden gekweekt. Daarom is de plant opgenomen in het onderzoeksprogramma Rassen onder glas met minder gas, dat probeert groente- en sierteeltgewassen voor de glastuinbouw te ontwikkelen die met minder energie toekunnen. Veredelingsbedrijf Agriom uit Aalsmeer heeft zich de afgelopen drie jaar toegelegd op het verbeteren van de energie-efficinte van de kerstster. Andere gewassen in het zes jaar durende programma, geleid door prof. Piet Stam van het laboratorium voor Plantenveredeling, zijn tomaat, paprika, roos en chrysant.
Veredelaar ir Niels Arts van Agriom: ,,De kerstster is vooral een energievreter omdat hij in de koude maanden november en december wordt gekweekt en temperaturen nodig heeft van rond de twintig graden. Als je daar een paar graden van af weet te snoepen levert dat meteen veel op. De energiewinst is voor de eerste graden het hoogst. Een daling van twintig naar zeventien graden betekent dat je gasverbruik met twintig procent kan afnemen.
De veredelaars onderzochten in eerste instantie de gevolgen van een lagere kastemperatuur voor 25 eigenschappen van de plant, waaronder de groei, kleurvorming en vatbaarheid voor ziekten. Arts: ,,Zo kregen we een model in handen waarmee we kunnen voorspellen hoe de planten reageren op lagere temperaturen. Hierdoor konden we al vroeg de meest geschikte zaailingen selecteren en daarmee doorkweken. We hebben nu via deze snelle veredelingstechniek een kruisingsproduct in handen dat het uitstekend doet bij zestien tot zeventien graden. Dat gaan we de komende jaren in de praktijk testen, maar de eerste resultaten zijn veelbelovend.
De bestudeerde energiezuinige kerstster heeft rode schutbladen. Er is ook een variant met witte schutbladen. ,,We hebben bewust de rode gekozen, want tachtig procent van de markt is rood rond de kerst. En het is relatief eenvoudig eventueel andere kleuren te verkrijgen, aldus Arts. Als alles goed gaat zal de nieuwe kerstster over twee jaar op de markt komen.
Het onderzoeksprogramma Rassen onder glas met minder gas wordt onder meer gefinancierd door het Productschap Tuinbouw, NOVEM en het veredelingsbedrijfsleven. | Gert van Maanen