Ruim 24 miljard euro heeft de Europese Unie sinds 1994 uitgegeven aan agrarisch natuurbeheer, maar of het de natuur heeft geholpen is nauwelijks bekend.Dat schrijven dr David Kleijn van de leerstoelgroep Natuurbeheer en plantenecologie en prof William Sutherland van de University of East Anglia in het komend nummer van de Journal of Applied Ecology. Veel van de evaluaties zijn ondeugdelijk uitgevoerd, stelt Kleijn.
,,We hebben diep moeten graven'', vertelt Kleijn over de zoektocht naar de weinige onderzoeken naar agrarisch natuurbeheer in Europa. Uiteindelijk vonden Kleijn en Sutherland 62 onderzoeken. Maar het merendeel van de onderzoeken is volgens hen niet goed genoeg om een betrouwbaar idee te geven van het effect van agrarisch natuurbeheer. ,,Het merendeel van de evaluaties is ondeugdelijk'', aldus Kleijn. Zo mist 31 Procent van de onderzoeken een statistische onderbouwing. Bovendien wordt in de evaluatie niet altijd meegewogen dat veel van de beheersovereenkomsten worden afgesloten op gebieden met reeds hoge natuurwaarden. Daardoor ontstaat een positiever beeld van de effecten van het beheer.
Opvallend is dat 81 procent van de evaluaties in Engeland of Nederland zijn uitgevoerd, terwijl die landen samen slechts ongeveer zes procent van het Europese budget voor agrarisch natuurbeheer opmaken. Volgens Kleijn komt dit doordat er in deze landen, wat agrarisch natuurbeheer betreft, meer nadruk ligt op natuurbescherming, terwijl in de andere landen meer aandacht is voor milieutechnische oplossingen.
Kleijn en Sutherland pleiten in het artikel voor ecologische evaluaties als integraal onderdeel van beheerspakketten. Het lijkt er volgens de onderzoekers op dat pakketten waar boeren een positief gevoel over hebben wel kansen op succes hebben. Pakketten die financieel wel wat opleveren maar leiden tot ongemak, maken zonder ondersteuning, overleg, stimulans en evaluatie weinig kans op succes, denken ze.
Volgens Kleijn is het onderzoek niet alleen een waarschuwing voor de landen die nu al weinig evaluaties laten doen naar agrarisch natuurbeheer. ,,In Nederland is met de introductie van het Programma Beheer elke vorm van evaluatie en monitoring van agrarisch natuurbeheer afgeschaft. Ik denk dat dat heel slecht is.'' Kleijn is op dit moment bezig met een vergelijkend onderzoek naar de effecten van agrarisch natuurbeheer in Nederland, Engeland, Duitsland, Zwitserland en Spanje. Dat hoopt hij in de loop van 2004 af te ronden. | Martin Woestenburg