Met klinkende glazen openen op 20 juni de Culemborgse bewoners van de wijk EVA-Lanxmeer hun gemeenschappelijke binnentuinen. De tuinen zijn tot stand gekomen door intensieve participatie van bewoners in een wijk die ecologisch en duurzaam is ontworpen. Om soortgelijke initiatieven elders te steunen is het proces door de leerstoelgroep Communicatie en innovatiestudies en de Wetenschapswinkel van Wageningen Universiteit en Researchcentrum nu voor het eerst beschreven vanuit de gedachten en beleving van de bewoners.
In tegenstelling tot veel andere wijken, waar architecten, projectontwikkelaars, planologen en de gemeente de nieuwbouwplannen uitwerken, zijn de toekomstige bewoners van EVA-Lanxmeer vanaf het eerste moment betrokken bij ideen en plannen voor hun wijk. Dat verhoogt de individuele verantwoordelijkheid en belangstelling voor de gemeenschappelijke leefomgeving.
De te openen binnenhoven tussen de woningen zijn door de bewoners van de belendende huizen meegekocht of worden meegehuurd. Zij zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de inrichting en het beheer van de hof. Daartoe is er een overleg in het leven geroepen, waarbij de inrichting van de tuinen en wijzigingen daarop worden besproken. Ondermeer is afgesproken dat de voor nieuwe woonwijken zo kenmerkende schuttingen uit de doe-het-zelfwinkel niet zijn toegestaan. Elke woning heeft naast het gemeenschappelijke deel ook een priv-tuintje.
De toekomstige bewoners orinteerden zich op een gemeenschappelijke tuin ondermeer via fietsexcursies naar bestaande tuinen, er werd een echte vergadering voor kinderen georganiseerd en bewoners maakten huiswerk, bijvoorbeeld door hun 'droomwereld' te tekenen. De landschapsarchitect besprak tijdens de bijeenkomsten zoveel mogelijk ideen, voorkeuren en materiaal om een basisontwerp te maken. Besluiten werden alleen genomen op basis van consent, dat wil zeggen, als niemand meer tegen is. Het noodzakelijke intensieve contact tussen de bewoners heeft de onderlinge banden aanzienlijk versterkt, nog voordat de handen uit de mouwen werden gestoken om de plannen uit te voeren. Die gemeenschapszin blijft nodig aangezien de animo bij de start van een project doorgaans groter is dan na een aantal jaren.
Het inrichten en beheren van gemeenschappelijk goed kan ondanks de gedrevenheid makkelijk leiden tot teleurstellingen en frustraties, omdat de deelnemers geneigd kunnen zijn de lieve vrede ter wille te zijn in plaats van te streven naar een tegemoetkoming in persoonlijke wensen en ideen. Daarom is de groep begeleid door een 'regisseur', en door enkele vakmensen op het gebied van landschapsarchitectuur, techniek en tuinaanleg en -onderhoud.
De 24 hectare grote woonwijk EVA-Lanxmeer in Culemborg telt naast tweehonderd koop- en huurwoningen ook een congrescentrum met hotel en een stadsboerderij. Het ontwerpidee is om landbouw, natuurontwikkeling, wonen en recreatie bij elkaar te brengen en niet, zoals gebruikelijk, te scheiden. De wijk is opgezet vanuit het streven het energieverbruik en de uitstoot van het broeikasgas kooldioxide te minimaliseren, onder meer door isolatie, warmteterugwinning en zonne-energie. Ook het waterverbruik, via twee circuits, is aan de lage kant. Afvalwater wordt in helofytenfilters gezuiverd. De automobiliteit is minimaal, parkeren kan aan de rand van de wijk.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Nadere informatie bij Gerard Straver (Wetenschapswinkel Wageningen UR), tel. 0317 483908 of 484661), e-mail gerard.straver@wur.nl of bij Lambik Swinkels (cordinator werkgroep Binnentuinen bewonersvereniging De Bel), tel. 0345 513094, e-mail l.swinkels@inter.nl.net. De aanbieding van het rapport en een rondleiding vindt plaats op 20 juni tussen 16 en 18 uur op het Jan Jacob Slauerhoffpad, Culemborg. Het rapport Een tuin van de hele buurt, Leonore Noorduyn en Arjen Wals, is verkrijgbaar bij de Wetenschapswinkel Wageningen UR, tel. 0317 484661, e-mail wetenschapswinkel@wur.nl. Zie ook www.wur.nl/wewi.
Behandeld door Jac Niessen (wetenschapsvoorlichter Wageningen UR), tel. 0317 485003, e-mail jac.niessen@wur.nl.
U kunt ook mailen naar de stafafdeling Communicatie: pers.communicatie@wur.nl