Bang om ziek te worden? Geen zin in gedwongen bedrust, loopneus en rode ogen? De supplementenindustrie heeft de oplossing, beweren paginagrote advertenties in de huis-aan-huisbladen. Vitaminepillen voorzien het lichaam van een vitaliteit waartegen geen virus is opgewassen. Klinkt goed. Maar volgens de Wageningse aio ir Judith Graat is het allemaal geklets.Graat deed proeven met een kleine zevenhonderd gezonde ouderen. Haar oudste proefpersoon was 95 jaar. In die leeftijdsgroep overlijden elk jaar tweeduizend mensen door wat artsen 'infecties aan de luchtwegen' noemen: een verzamelnaam voor griepjes en verkoudheid. Graat wilde achterhalen of daar door vitaminepreparaten iets aan te doen was.
De onderzoeker gaf haar proefpersonen vijftien maanden lang elke dag of een placebo, of een laaggedoseerde multivitamine, of een capsule met vitamine E of allebei de preparaten. De resultaten waren op zijn zachtst gezegd teleurstellend. De proefpersonen die vitamine E hadden gekregen hadden om te beginnen meer kans om ziek te worden dan de mensen die de vitamine niet kregen. Daarnaast waren ze langer achter elkaar ziek en waren de verschijnselen ernstiger. Ze moesten vaker in bed blijven, hadden vaker koorts en hadden meer symptomen. Het maakte niet uit of gebruikers van vitamine E ook een multivitamine slikten. Het effect van die multivitamine op de kans om ziek te worden of het verloop van de ziekte was trouwens nihil.
Prof. Ivonne Rietjens waarschuwt al jaren tegen het gebruik van hoge doses vitamines. Ze is dan ook niet verrast door de onderzoeksuitkomsten. ,,Een stof die in geringe hoeveelheden gezond is, kan in grote hoeveelheden juist ongezond zijn'', zegt ze. ,,Vitamine E werkt in lage concentraties bijvoorbeeld als een antioxidant, een stof die het lichaam beschermt tegen agressieve verbindingen. In hoge doseringen zou de vitamine wel eens andersom kunnen werken, omdat die zelf ook verandert in een agressieve stof.'' De dosering vitamine E die Graat gebruikte was tweehonderd milligram, twintig keer de hoeveelheid die je dagelijks via je voeding binnen moet krijgen. Er is nog een andere mogelijke verklaring voor het effect dat Graat heeft gevonden, zegt Rietjens. ,,Het lichaam gebruikt agressieve stoffen om indringers op te ruimen. Misschien dat de vitamine E die neutraliseert, en daardoor het immuunsysteem verzwakt.''
Graat onderzocht ook nog of de manier van leven van de ouderen van invloed was. Het enige verband dat ze kon vinden was het drinken van alcohol. Drinkers hadden dertig procent meer kans om ziek te worden dan niet-drinkers. | Willem KoertJudith Graat promoveert op 18 december bij prof. Frans Kok, hoogleraar Voeding en gezondheid, en prof. Evert Schouten, hoogleraar Epidemiologie van de voeding