Verhuizen omdat je het elders beter kan hebben is zo oud als de wereld. De Chinese overheid heeft een rooskleurig idee van de voordelen van vrijwillige migratie, en ondersteunt projecten die de armste mensen helpen elders een beter leven op te bouwen. Maar in praktijk profiteren alleen de rijken van de vrijwillige migratie.Naast gedwongen migratie, wijken voor een nieuwe dam of weg, komt vrijwillige migratie veel voor in China. De overheid ziet het als een middel om armoede tegen te gaan en ondersteunt projecten waarin boeren bijvoorbeeld wegtrekken uit onvruchtbare bergen naar meer vruchtbare valleien. Socioloog dr Zhibin Lin onderzocht twee van die projecten en vond dat alleen de rijke boeren profiteren van migratie en niet de armen waarvoor de projecten bedoeld zijn.
De oorzaak is dat de overheid criteria opstelt voor migranten, waaraan alleen de rijkeren kunnen voldoen. Zo moeten ze bijvoorbeeld een investering van 800 dollar doen in een nieuw huis. Ook de selectie van huishoudens die in aanmerking komen voor huisvestingsprojecten belemmert de toegang voor armen: op papier krijgen de armen een kans, maar in praktijk worden alleen de rijksten geselecteerd.
Volgens Lin komt dat doordat de overheid de omstandigheden van de lokale bevolking niet kent en ook niet wil kennen. De overheid gaat uit van een rechtlijnig idee waarin migratie automatisch leidt tot ontwikkeling. Ze houdt daarbij geen rekening met de lokale sociale dynamiek, die arme mensen uitsluit van migratie. Om wel te slagen zouden projecten iets moeten bieden dat alleen voor de armsten interessant is en de rijkeren te weinig voordeel bieden. Zijn er voordelen die ook voor rijkeren interessant zijn, dan moet via positieve discriminatie voorkomen worden dat de rijkeren ermee vandoor gaan. | Joris Tielens
Dr Zhibin Lin promoveerde op 24 september bij prof. Norman Long, hoogleraar Ontwikkelingssociologie.