Voor mensen met een verstandelijke beperking die meewerken op eenzorgboerderij, is het beter wanneer de boerderij bedrijfsmatig werkt. De bedrijfsmatigezorgboerderij biedt in tegenstelling tot de zorgboerderijen waar het accentmeer op zorg ligt dan op agrarische productie, een goede opstap voor het doorstromenvan cliënten naar een regulier landbouwbedrijf. Dat staat in het rapportBoer, zorg dat je boer blijft!, dat minister Cees Veerman van Landbouw,Natuur en Voedselkwaliteit op 28 september uit handen van Kees van Ast vanWageningen Universiteit en Researchcentrum krijgt aangeboden.
Het onderzoek dat door ir. Marjolein Elings voor de Wetenschapswinkel vanWageningen UR is uitgevoerd gaat in op de rol van de boer, de effecten vaneen bedrijfsmatige aanpak, het sociale netwerk waarin cliënten verkeren,de begeleiding en de waarde van ‘echt werk’. De landbouw en zorgwereldgaat er vanuit dat een bedrijfsmatige sfeer op de zorgboerderij, waarvan ermeer dan 400 zijn, van waarde is voor hulpboeren. Het idee daarbij is dateen boerderij, in vergelijking met een activiteitencentrum, een regulier bedrijfis waarin ‘echt’ of noodzakelijk werk wordt aangeboden dat meerof andere voordelen biedt dan gecreëerd of hobby-achtig werk.
Voor cliënten met een verstandelijke handicap, maar ook voor mensenmet een burn-out die ‘bijkomen’, blijkt de boer op de bedrijfsmatigezorgboerderij een rolmodel. De boer heeft niet alleen de kennis en kunde vande landbouw in huis, hij is ook de baas op de boerderij en hij is ondernemerdie gewend is bepaalde risico’s te nemen. De boer straalt autoriteituit, anders dan een therapeut of hulpverlener, en verschaft de cliëntende noodzakelijke duidelijkheid. Hierdoor identificeren de cliënten zichmet de boer, voor wie zij een volwaardige hulpboer kunnen zijn.
De zakelijke bedrijfsvoering geeft de cliënten waardering en voldoening,omdat zij noodzakelijke en nuttige werkzaamheden verrichten om een kwaliteitsproduct,zoals eieren, vleesvarkens of verse groenten tot stand te brengen. De cliëntenvoelen daardoor verantwoordelijkheid, ook al omdat slecht beheer of nalatigheidveelal directe gevolgen heeft, zoals slaphangende bladeren of luidruchtigevarkens. Bovendien merken de cliënten dat hun werk financiële gevolgenheeft voor het bedrijf.
Door de kleinschaligheid is er veel aandacht voor het individu, leert decliënt het boerengezin en andere werklieden kennen en komen de cliëntenmet alle aspecten van het boerenbedrijf in aanraking. Het samenwerken metde boer, werknemers en begeleiders bevordert de saamhorigheid. Doordat eencliënt op een bedrijfsmatige zorgboerderij wordt aangesproken op zijnmogelijkheden - en niet op zijn beperkingen - ervaren veel cliënten werkdruktot op zekere hoogte als uitdagend en prettig.
Onderzoekster Marjolein Elings die het onderzoek in opdracht van het LandelijkSteunpunt voor Landbouw en Zorg in Barneveld, en Omslag in Dronten uitvoerde,doet een aantal aanbevelingen voor het verbeteren van de functionaliteit vanzorgboerderijen. Zo stelt zij de sector voor te stimuleren bedrijfsmatigeelementen in een niet bedrijfsmatige zorgboerderijen in te bouwen en beveeltze aan dat zorgboerderijen vooral beschikken over een echte boer. Ook beveeltze ministeries en zorgverzekeraars aan mogelijkheden te creëren voorzorgdiensten waar AWBZ-financiering en ondernemerschap samengaan.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Nadere informatie bij Gerard Straver, Wetenschapswinkel Wageningen UR, tel.0317 483908, e-mail gerard.straver@wur.nlof bij Marjolein Elings, tel. 0317 475915, e-mail Marjolein.Elings@wur.nl.Het rapport Boer, zorg dat je boer blijft! Een onderzoek naar de specifiekewaarden van een bedrijfsmatige zorgboerderij is te downloaden op http://www.wur.nl/wewiof verkrijgbaar bij Marjolein Elings.
Op 28 september overhandigt K. van Ast van de Raad van Bestuur van WageningenUR aan minister C. Veerman het rapport tijdens de Landelijke Zorgboerendagdie plaatsvindt in Rhenomare, Meerndijk 1 De Meern, 11.00 -14.30 uur. Informatievia 070 3382766.