De voedingsindustrie stopt ze overal in. In de goedlopende gezonde toetjes in het koelvak die de darmen gezond moeten houden. In prijzig en gezondheidsbevorderend brood. Ze zitten zelfs in chocopasta. Een Wageningse promovenda ontdekte echter een onwelkome bijwerking van de onverteerbare vezels die we van onderzoekers prebiotica moeten noemen. Ze maken ons kwetsbaar voor salmonella.,,De theorie is dat ze in de dikke darm een voedingsbodem vormen voor goedaardige bacterin en ervoor zorgen dat die kwaadaardige organismen verdringen, zegt ir Sandra ten Bruggencate. Het eerste gedeelte van die theorie is getest, het tweede niet. Daarom voerde Ten Bruggencate een dierstudie uit die duidelijk moest maken of ratten door prebiotica meer weerstand ontwikkelden tegen de ziektekiem Salmonella.
De aan WCFS en NIZO food research verbonden onderzoeker gaf ratten eerst twee weken voer dat een forse hoeveelheid van de vezels FOS voluit: fructose oligosacharides of inuline bevatte. ,,Die vezels zitten ook in voedingsmiddelen als bonen en uien. Bevat je dieet die groenten, en gebruik je ook dat darmvriendelijke brood of zon gezond toetje, dan krijg je evenveel van deze vezels binnen als wij aan onze ratten hebben gegeven, zegt Ten Bruggencate.
Na twee weken diende Ten Bruggencate de ratten de ziektekiem salmonella toe. Ze onderzocht vervolgens wat er met de dieren gebeurde. De gezonde vezels boden geen bescherming. Ze verergerden de infectie zelfs. ,,De ratten gingen niet dood, zegt Ten Bruggencate. ,,Maar ze werden wel een paar dagen ziek. Zieker dan ratten die geen prebiotica hadden gekregen.
,,Toen we de uitwerpselen van de ratten onderzochten, ontdekten we dat de ziektekiem zich beter in de darmen kon handhaven. We ontdekten ook dat de ziektekiem makkelijker door de darmwand het lichaam kon binnendringen. Ten Bruggencate vond de ziekiemen terug in de lever en milt van de dieren.
Een probleem met haar proeven was dat het dieet van de dieren weinig calcium bevatte. Nederlanders krijgen door hun zuivelgebruik veel calcium binnen in de vorm van calciumfosfaat. Daarom herhaalde de promovenda haar proeven met een dieet dat wl veel calcium bevatte. Daarbij werd het negatieve effect van de vezels minder. Het verdween zelfs bijna. Maar de hoeveelheid calcium die daarvoor nodig was, was niet gering. Hij lag een factor anderhalf boven wat de gemiddelde Nederlander dagelijks binnenkrijgt.
Wat de studies betekenen voor mensen die chocopasta, gezonde toetjes of andere opgevezelde producten kopen, is niet duidelijk. Ten Bruggencate is nu bezig met een onderzoek dat daarover duidelijkheid moet brengen.
De rattenstudie van Ten Bruggencate verschijnt volgende maand in Gut. Verleden jaar verschenen eerdere studies in datzelfde tijdschrift en de Journal of Nutrition. | W.K.