De teelt van gehele plantensilage (GPS) maakt een wezenlijk deel uit van de ruwvoerproductie op het high-techbedrijf van de Waiboerhoeve. Het rantsoen van het melkvee bestaat voor 15% uit wintertarwe-GPS, terwijl de rantsoenen van het jongvee jonger dan 1 jaar en jongvee ouder dan 1 jaar voor respectievelijk 35 en 65% uit wintertarwe-GPS bestaan. De keus voor GPS heeft verschillende achtergronden. Ten eerste past wintertarwe-GPS uitstekend in een bouwplan waarin ook rode klaver in de vruchtwisseling is opgenomen. In tegenstelling tot snijmaïs is het oogsttijdstip van GPS vroeg genoeg om nog succesvol een gras-rode klavermengsel te kunnen inzaaien. De tarwe-GPS wordt in de herfst na de oogst van de snijmaïs ingezaaid en daarom functioneert het tevens als een vanggewas, dat de mineralen opneemt die niet door de snijmaïs zijn benut. Op het high-techbedrijf leverde de tarwe-GPS een opbrengst van 16 ton drogestof per hectare exclusief de eventuele opbrengst van een snede gras in het najaar.
Tarwe-GPS in het melkveerantsoen
GPS past niet alleen goed in het bouwplan, het vormt ook een goede aanvulling op het rantsoen van melkvee. Door een deel van de snijmaïs in het rantsoen van de melkkoeien te vervangen door GPS wordt de structuurwaarde van het rantsoen wat opgevijzeld. Hierdoor is het niet meer nodig stro in het ruwvoermengsel op te nemen. Op het eerste gezicht lijkt de voederwaarde van GPS niet hoog, namelijk 785 VEM, 33 DVE en -14 OEB. Echter, de verzadigingswaarde (VW) van het product is slechts 0,76. Dit betekent dat de drogestof opname van GPS hoger is dan van een gewone gemiddelde graskuil. Uiteindelijk is daardoor de energieopname uit GPS hoger. Dit wordt geïllustreerd in de volgende tabel, waarin de voederwaarde per kg drogestof en per verzadigingswaarde-eenheid wordt gegeven van de tarwe-GPS en de eerste snede graskuil op het high-techbedrijf. Een lagere voederwaarde wordt dus deels gecompenseerd door een hogere voeropname. Bovendien is uit ander onderzoek van het Praktijkonderzoek gebleken dat de voederwaarde van graan- GPS wordt onderschat, en dat de werkelijk voederwaarde wellicht wat hoger is.
Tabel Voederwaarde van GPS en graskuil per kg drogestof en verzadigingswaarde (VW) eenheid.
| Voederwaarde |
per |
kg des |
per |
vw eenheid |
|
GPS |
graskuil |
GPS |
graskuil |
| VEM |
785 |
863 |
1033 |
830 |
| DVE |
33 |
69 |
43 |
66 |
| OEB |
-14 |
39 |
-18 |
38 |
| FOS |
502 |
549 |
661 |
528 |
| Zetmeel |
244 |
- |
321 |
- |
| Suiker |
11 |
86 |
14 |
83 |
| VW |
0.76 |
1.04 |
|
|
Tarwe-GPS in het jongvee rantsoen
Op het high-techbedrijf vormt tarwe-GPS ook een belangrijk deel van het rantsoen van het jongvee. Naast graskuil bedraagt het aandeel tarwe-GPS in het rantsoen van het jongvee jonger dan 1 jaar 35% en in het rantsoen van het jongvee ouder dan 1 jaar 50 tot 65 %. De hoeveelheid GPS in het rantsoen wordt mede bepaald door de conditiescore van het jongvee. Wanneer het oudere jongvee een schrale conditie heeft wordt het aandeel GPS verhoogd en bij een te ruime conditie weer verlaagd. In principe zou jongvee uitstekend opgefokt kunnen worden met alleen graskuil. Het nadeel hiervan is dat de dieren dan een ruime overmaat aan eiwit binnen krijgen. Met GPS in het rantsoen kan die eiwitovermaat worden teruggedrongen. GPS is hiervoor beter geschikt dan snijmaïs omdat het minder zetmeel bevat waardoor het jongvee minder kans loopt op vervetting.
Praktijkervaringen
Praktijkervaringen op het high-techbedrijf geven aan dat GPS een broeigevoelig product is. Daarom moet de nodige zorg worden besteed aan de oogst en de opslag. Om de kuil goed vast te kunnen rijden is een sleufsilo een vereiste. Daarnaast mag de kuil niet te hoog en te breed worden om een hoge voersnelheid van ten minste 1,5 m per week te waarborgen. Verder dient de GPS kort te worden gehakseld en moeten de korrels voldoende worden beschadigd. Bij de oogst is belangrijk dat goed wordt gelet op het rijpheidstadium. Het meest ideale oogststadium lig in de buurt van de 30 tot 35% drogestof.