De Cote d'Azur en Costa Brava zijn aantrekkelijke vakantiebestemmingen, maar toeristen moeten oppassen dat hun camping niet in vlammen opgaat. Toenemende warmte en droogte in de zomer verhogen het risico op bosbranden in het Middellandse Zeegebied, waarschuwen bosdeskundigen prof. Frits Mohren en dr Gert-Jan Nabuurs van Wageningen Universiteit. Voor wie denkt beter af te zijn met een vakantie op de Veluwe, komt er bekaaid vanaf. Dode takken en boomstronken worden niet meer opgeruimd en dit materiaal vat juist snel vlam.
Sommige weermannen voorspellen voor dit jaar een extreem warme en droger zomer in Europa. Voor bos- en klimaat specialist dr. Gert-Jan Nabuurs van Alterra is het duidelijk: Door het broeikaseffect krijgen we warmer en droger weer in de zomer, voornamelijk in het Middellandse Zeegebied. Deze trend kunnen we niet meer ontkennen. Het leidt tot een groter risico op bosbranden. In 2003 hadden we bijvoorbeeld een nieuw droogterecord voor Centraal-Europa. De bossen waren toen zeer gevoelig voor brand.
Klimaatverandering had tot nu toe weinig betekenis voor het alledaagse leven. In de spotjes met weerman Peter Timofeeff wordt ons een stijgend zeeniveau voorgespiegeld, maar weinig mensen zijn onder de indruk van een jaarlijkse stijging van enkele millimeters. Bosbranden daarentegen zijn een ramp van de eerste orde, voor mens en natuur. Toenemende warmte en droogte zijn niet de directe oorzaak, maar het bos wordt wel vatbaarder voor brand. Hoogleraar bosecologie en bosbeheer prof. Frits Mohren wil hier meer aandacht voor en hij denkt dat veel bosbranden ontstaan doordat mensen onvoorzichtig omgaan met vuur: Achteloos omgaan met sigaretten of een barbecue kan in een extreem droog bos gemakkelijk tot een moeilijk te controleren bosbrand leiden.
De hoogleraar signaleert nog een andere actuele risicofactor. Je ziet bijvoorbeeld in de VS en Zuid-Europa dat er huizen worden gebouwd op steeds grotere afstand van de verharde wegen, diep in de bossen. Vroeger deed men dit niet zo snel omdat er dikwijls geen telefoonlijnen liggen. Nu is het dankzij mobiele telefoons en draadloze internetverbindingen geen probleem meer. Bewoning diep in de bossen zorgt echter wel voor een groter risico op bosbranden.
Ook in ons koude kikkerlandje moeten we meer rekening houden met bosbranden, menen Nabuurs en Mohren. In het kader van een meer natuurlijke bosontwikkeling laten boseigenaren momenteel meer dood hout liggen en streven ze naar een gevarieerder bos met bomen van verschillende leeftijden, evenals een rijkere struiklaag. Nabuurs: Het dode hout vormt een goede voedingsbodem voor branden. En het vuur kan via de struiklaag makkelijker het kronendak bereiken.
Het is dus te hopen dat boswandelaars en kampeerders zich verantwoord gedragen. Weliswaar staat er in Nederland minder op het spel dan in landen als Frankrijk, Itali en Spanje. Daar komen veel uitgestrektere bossen voor en groeien kleine brandjes in no-time aan tot oncontroleerbare branden die tienduizenden hectare bos in de as leggen. Schade door andere vormen van natuurlijke verstoringen lijkt ook toe te nemen, mede doordat de staat van het bos verandert.Nabuurs: "In Zweden heeft er begin 2005 een filnke storm gewoed. Tachtig miljoen kubieke meter hout is er tegen de vlakte gegaan. Dat is dramatisch, ook voor de boseigenaren.'In de grotere bossen kan Prescribed burning zinvol zijn, denken de Wageningse onderzoekers. Dit is het gecontroleerd afbranden van kleine stukken bos. In het minder dichte bos met open plekken zijn de branden dan minder intens en raken ze eerder uitgeraasd. Prescribed burning wordt al vrij lang toegepast in Californi. Dit fenomeen is onderzocht door promovendus Marco Hille, die vorig jaar echter door een tragisch ongeval om het leven kwam. Promotor Mohren wil Hille in het najaar toch posthuum laten promoveren. De Duitse student was van plan Prescribed burning te introduceren in Europa om onder andere zo de kans op grote bosbranden te verminderen.| Hugo Bouter