De cellen in de longen van ratten verbranden meer vetten als de dieren een forse hoeveelheid van het plantenstofje quercetine door hun voer krijgen. Dat ontdekte een Wageningse promovendus.
Wageningse wetenschappers onderzoeken al jaren de gezondheidsbevorderende maar ook de toxische eigenschappen van quercetine, een verbinding in groene thee, uien, appels en rode wijn. In de jaren negentig beschouwden fabrikanten van functional foods en supplementen quercetine als een krachtige antioxidant, die cellen beschermt tegen agressieve moleculen en zo de kans op kanker en hart- en vaatziekten vermindert. Uit het Wageningse onderzoek blijkt echter dat de werking van quercetine en legio verwante verbindingen in planten complexer is.
‘We hadden al eerder ontdekt dat quercetine vooral terechtkomt in de longen’, zegt drs. Vincent de Boer, die op het instituut voor voedselveiligheid RIKILT - onderdeel van Wageningen UR - werkt aan zijn promotieonderzoek. ‘Vandaar dat we longcellen met DNA-arrays nader hebben bestudeerd.’
De Boer gebruikte daarvoor ratten die dagelijks per kilo lichaamsgewicht een halve gram quercetine binnenkregen. Dat is veel. Mensen consumeren dagelijks enkele tientallen milligrammen van de plantenstof. Na veertig weken keek De Boer wat het dieet in longcellen had veranderd. Hij zag dat een tiental genen harder was gaan werken. De genen waren betrokken bij de verbranding van vet. Genen die zijn betrokken bij de verbranding van koolhydraten waren daarentegen minder actief geworden.
Een volkomen verrassing is die ontdekking niet, zegt De Boer. ‘Van EGCG, een stof in groene thee, wisten we al dat die de afbraak van vetten stimuleert. Franse onderzoekers publiceerden enkele weken geleden in Cell nog over een experiment waarin ze met weer een ander plantenstofje, resveratrol, muizen netjes op gewicht konden houden terwijl de dieren toch werden vetgemest. Het is best mogelijk dat al dit soort verbindingen via eenzelfde mechanisme werken.’
De proefdieren van De Boer werden trouwens niet slanker door quercetine. Hun lichaamsgewicht was niet lager dan normaal. Wel was de concentratie vetzuren in het bloed van de ratten lager. Afwijkingen zijn niet gevonden. ‘Op het oog zien ze er heel gewoon uit’, zegt De Boer. ‘Behalve dan hun kleur. Door al die quercetine krijgen ze een gele vacht.’
De Boers onderzoek verschijnt binnenkort in Cellular and Molecular Life Sciences.
Willem Koert
Bovenstaand bericht is geproduceerd door de redactie van Resource, het weekblad voor Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Het wordt u aangeboden door de afdeling Corporate Communicatie. Meer informatie bij Pers- en wetenschapsvoorlichting van Wageningen UR, e-mail: pers.communicatie@wur of bij de redactie van Resource, e-mail: resource@cereales.nl. Zie archief (inclusief Wb-artikelen) op http://www.resource-online.nl.