Het succes van een nieuw duurzaam product ligt in een goede onderlinge afstemming in de keten tussen producent, verwerkende partij en winkel. Hoewel de Nederlandse landbouw diverse initiatieven kent om in ketenverband duurzamer te produceren, gaat deze ontwikkeling niet zo snel als maatschappelijk gewenst is. Op verzoek van het ministerie van LNV heeft het LEI, onderdeel van Wageningen UR, op basis van de ervaringen met negen productketens inzichtelijk gemaakt waar groeibelemmeringen liggen.
Het ontwikkelen van duurzame agrarische producten wordt door de Nederlandse overheid sterk gestimuleerd, maar na de introductiefase ontstaan dikwijls doorstartproblemen. In een kwalitatief onderzoek zijn een negental ketens onder de loep genomen en onderling vergeleken. Deze ketens verschillen in product, marktontwikkeling en in duurzaamheidaspecten, het zijn: Volwaard Kip (vleeskuikens), Lekker 'n Ei (tafeleieren), Jumbo Bewust en Vechtdal (varkensvlees), CONO Kaasmakers (kaas), Zeeuwse Vlegel (brood- en tarweproducten), Sallandse Pieper (tafelaardappelen), Decorum Plants (potplanten) en Tasty Tom (trostomaten).
Meer produceren is geen probleem
Met uitzondering van CONO Kaasmakers, Decorum Plants en Tasty Tom hebben de producten een bescheiden marktpositie. De belangrijkste wens van de producenten is het productievolume te vergroten. Dit is nodig om de overhead, zoals de logistiek en de promotie, te kunnen betalen. Meer produceren is veelal geen probleem, maar het promoten van het product en het vinden van een geschikt afzetkanaal is lastiger.Om schaal te kunnen maken zoekt men afzet in het supermarktkanaal.
De supermarkt is afwachtend
Het blijkt dat supermarkten pas belangstelling tonen als het product eenmaal geslaagd is. Soms stellen ze aanvullende eisen maar de partij die het product bedacht heeft, voelt er niet altijd voor het product aan te passen. Daarnaast moet een producent die niet via een centraal distributiecentrum levert, de eigen logistiek regelen. Het meest succesvol zijn dan ook de producten waarvan de vraag sterk groeit of waarbij de retailers zelf bij de ontwikkeling betrokken waren.
Afstemming vereist
Producten hebben de grootste kans van slagen als er door de hele keten heen afstemming plaatsvindt van vraag en aanbod, en van de strategie rondom de marketing van het product. Ontbreekt een collectieve strategie, dan wordt een producent kwetsbaar. Dit blijkt een van de belangrijkste aspecten die de kans op een geslaagde doorstart na de introductiefase bepalen, hoewel het geen garantie is voor succes.
De overheid kan ondersteunen
Producenten zien een rol voor zichzelf om het aanbod van duurzame producten te verbreden en te promoten. De overheid zou volgens hen wel een stimulerende rol kunnen spelen, door kennis over duurzame productie en streekproducten te bevorderen, door duidelijke criteria te ontwikkelen en door zelf het goede voorbeeld te geven en duurzaam in te kopen
Kansen en belemmeringen in duurzame ketenvorming; Primair bedrijf in ketens?