Onderzoeksagenda voor de 21e eeuw
Het wetenschappelijk onderzoek staat voor de immense uitdagingen om de basis te leggen voor het realiseren over enige decennia van een dubbele voedselproductie bij een gehalveerde milieudruk. Onderzoekers van het Franse INRA, Wageningen UR en andere gasten van het symposium bij gelegenheid van de opening van het academisch jaar bogen zich 7 september over de problematiek van de wereldbevolking die in 2050 naar zeker negen miljard zielen groeit. Dat gebeurt terwijl de verstedelijking oprukt, globalisering zich uitbreidt en de druk op ecosystemen en grondstoffen een maximum zal bereiken. Tegelijk dienen economieën in ontwikkelingslanden een kans te krijgen en moeten de millenniumdoelstellingen zoals over armoedebestrijding worden gehaald.
Een simpele berekening leert dat in het huidige tempo de voedselvoorziening en behoud van een leefbare wereld niet samen kunnen gaan op slechts één Aarde. Er zijn er twee of meer van nodig. Rest ons aardbewoners slechts om haaks af te slaan in ons handelen: Veel meer produceren bij veel minder milieulast; verdubbelen respectievelijk halveren. Maar hoe doe je dat? Een pasklaar antwoord is er niet voor complexe problemen.
Om dubbele voedselopbrengsten te bereiken moeten verschillende wegen worden bewandeld. Daarbij valt te denken aan marginale landbouwgronden die nu braak liggen, nieuwe landbouwgronden in noordelijke streken die geschikt raken bij een verdere opwarming van het klimaat, een groene revolutie voor Afrika zoals Kofi Annan bepleit, de inzet van genetisch gemodificeerde of andere robuuste gewassen die niet alleen een hogere opbrengst geven, maar kunnen gedijen in omstandigheden waar zij normaliter het loodjes leggen, zoals bij droogte, vernatting of weinig aanbod van mineralen. Ook oude en nieuwe ziektes dienen het hoofd te worden gebogen, niet in het laatst voor landbouwdieren.
Voldoende voedsel is niet alleen een kwestie van volume, maar ook van logistiek. In Afrika lukt het de bierbrouwers om in elk dorp hun bieren af te leveren. Zulke verdeelsystemen zijn ook te benutten voor andere voedingsproducten.
Er zijn echter ook belangrijke sociale en economische obstakels te overwinnen. Boeren, consumenten en maatschappij moeten zelf overtuigd zijn van de nieuwe gewassen en producten, maar ook van de juiste prijs waarin de milieudruk is doorberekend. Dat betekent dat reeds in het onderwijs en via alle vormen van interactive en participerende activiteiten en communicatie aandacht moet zijn voor bestaande en nieuwe gebruiken en denkwijzen.
Wat betekent dat voor de wetenschappelijke onderzoeksagenda?
Natuurwetenschappers en technologen zoeken naar de kansen die de natuur in potentie reeds biedt. Economen rekenen aan effectiviteit- en efficiëntieverhogingen in het agrofoodweb en reduceren de huidige grote verliezen (tot 70 %!). Sociologische disciplines verkennen de mogelijkheden bij mens en maatschappij, lokaal en wereldwijd, waarbij traditie en 'anders denken' worden gecombineerd. In constructieve samenwerkingsverbanden zoeken allianties van kennisinstellingen naar wegen om kennisdoorbraken te laten landen en om geïntegreerde oplossingen in onderzoek, onderwijs en ontwikkelingen te bewerkstelligen. Dit is een begingedachte om de uitdaging aan te gaan zodat we met één Aarde toekunnen.