Specifieke maatregelen om klimaatverandering te voorkomen, bijvoorbeeld de CO2-emissiehandel, zijn alleen succesvol als ze in samenhang met het economisch en sociaal overheidsbeleid worden ontworpen en uitgevoerd. Daarbij is het vaak onvermijdelijk dat oude, sluimerende conflicten opnieuw oplaaien. Dat is de uitkomst van een vandaag verschenen publicatie waaraan zeven grote Europese onderzoekinstituten, waaronder Alterra (onderdeel van Wageningen UR), hebben bijgedragen.
Een opvallende bevinding uit het onderzoek is dat integratie van klimaatdoelen in ander beleid tot de heropening van sluimerende, en vaak gevoelige, maatschappelijke en politieke discussies zal leiden. Voorbeelden zijn de discussies over zaken als kernenergie, milieubelastingen, windenergie, mobiliteit en het (opnieuw) onder water zetten van bestaande polders. Indien dergelijke conflicten niet op tijd worden herkend en opgelost, zullen ze in een later stadium een obstakel vormen voor een effectief klimaatbeleid.
Alterra-onderzoeker Wiebren Kuindersma: “Klimaatdoelen hebben de afgelopen jaren een prominente plaats gekregen in kabinetsprogramma’s en nationale strategieën, maar deze intenties moeten zich vaak nog vertalen in concrete beleidsmaatregelen op Europees, nationaal en lokaal niveau. Overheidsbegrotingen, milieu-effectrapportages en ruimtelijke planvorming zijn drie voorbeelden van bestaande middelen die heel goed gebruikt kunnen worden als klimaatinstrumenten”.
De onderzoekers komen tot de conclusie dat voor een effectief en Europabreed klimaatbeleid een betere integratie van de klimaatdoelstellingen nodig is in zowel algemeen beleid als in sectorspecifieke beleidsmaatregelen. Dit zal een stimulans zijn voor klimaatvriendelijker gedrag van bedrijven en consumenten. Het rapport gaat in op de huidige integratie van het klimaatbeleid in zes Europese landen. Hierbij komen zowel de integratie op nationaal en regionaal niveau aan de orde, alsmede de integratie in specifieke sectoren zoals energie, water en transport. De onderzoekers analyseerden de bestaande instrumenten en middelen voor betere integratie van klimaatdoelen in verschillende beleidssectoren.
De afgelopen jaren hebben het klimaatbeleid en klimaatonderzoek zich voornamelijk gericht op mitigatie (het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen). Nu zorgt ook de opkomst van het belang van adaptatie (het aanpassen van het leven aan het warmere en extremere klimaat) voor nieuwe uitdagingen voor beleid en onderzoek. In Nederland heeft dit nieuwe adaptatiebeleid gevolgen voor het waterbeleid (meer ruimte voor water), maar ook voor landbouw, natuur, woningbouw en ander ruimtegebruik. Beleidsintegratie en afstemming zullen in toenemende mate noodzakelijk zijn om goed om te kunnen gaan met de gevolgen van klimaatverandering voor het milieu, de economie en de maatschappij. Het onderzoek geeft het voorbeeld van de Zuidplaspolder waarin overheden trachten om woningbouw, natuur, water en landbouw op een klimaatbestendige wijze te combineren in de diepste polder van Nederland.
Meer informatie
Download het onderzoekrapport
Hier kunt u meer informatie vinden over de situatie in Nederland
De zeven onderzoeksinstituten maken deel uit van het Partnership for European Environmental Research (PEER). Deze instituten zijn gespecialiseerd in omgevingsonderzoek. Ze verzorgen zowel fundamenteel als toegepast onderzoek met de daarbij behorende maatschappelijke aspecten. Meer informatie: www.peer.eu