Een team Nederlandse onderzoekers, waaronder Gert Kema van Plant Research International, heeft in de Lancet Infectious Diseases een artikel gepubliceerd over de relatie tussen fungicidegebruik in de landbouw en azoolresistentie. In het artikel betogen de onderzoekers dat het intensieve gebruik van fungiciden kan bijdragen aan resistentie tegen geneesmiddelen bij mensen met levensbedreigende longinfecties veroorzaakt door de Aspergillus-schimmel. Het is de eerste keer dat een vermoedelijk verband tussen fungicidengebruik in de landbouw en de gezondheid van de mens wordt aangetoond.
Azolen – een groep van stikstofverbindingen – komen in een groot aantal natuurlijke stoffen voor, maar worden ook gebruikt in de landbouw als schimmelbestrijdingsmiddel, in cosmetica, in diverse materialen als kleding en matrassen om deze te beschermen tegen schimmelgroei. Ook in bestrijdingsmiddelen buiten de landbouw worden azolen toegepast.
Aspergillus is een schimmel die overal in het milieu voorkomt. De sporen van deze schimmel zweven door de lucht en kunnen worden ingeademd. Blijven de sporen achter in de longen van gezonde mensen, dan worden ze door het afweersysteem opgeruimd. Bij mensen met een verzwakt immuunsysteem (bijvoorbeeld bij mensen met leukemie) kan de schimmel echter een ernstige longontsteking veroorzaken, die zonder behandeling meestal dodelijk is.
Sinds de opkomst van de multiresistente schimmel Aspergillus fumigatus in 2000 neemt de resistentie snel toe. In 2007 was 6% van de patiënten met een Aspergillus-longontsteking geïnfecteerd door een multiresistente variant. De kans op resistentie-onwikkeling in de mens lijkt klein (de kans op overdracht van patient op patient is heel klein), terwijl de eenvormige manier waarop de schimmel resistent wordt, mogelijk wijst op de rol van fungiciden in het milieu. 94% van de schimmelisolaten van patiënten in het Radboud-ziekenhuis en 69% in die van andere Nederlandse ziekenhuizen bleken resistent door twee dezelfde mutaties. Het betrof patiënten die nog nooit met azolen waren behandeld. Dit lijkt erop te wijzen dat al deze patiënten resistente sporen uit hun omgeving hebben ingeademd.
De kans dat intensief azolengebruik in de landbouw kan leiden tot resistentieproblemen bij mensen is al jaren onderwerp van discussie. De bewijsvoering hiervoor lijkt met het nu gepubliceerde onderzoek in het artikel in de Lancet Infectious Diseases overtuigender te worden.