Bijzondere ligging van Nederland, zeggen Wageningse onderzoekers in boek.
Het Nederlandse landschap en de Nederlandse natuur zijn uniek. Dat concluderen onderzoekers van Wageningen UR in het boek Grenzeloze Natuur. Nederland herbergt landschappen en natuur die buiten Nederland nauwelijks voorkomen. Dat komt door de bijzondere ligging van Nederland in de delta van vier grote rivieren. Het boek is op donderdag 18 november in Wassenaar tijdens een gelijknamig mini-symposium gepresenteerd en aangeboden aan Cor von Meijenfeldt van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie.
Over de natuur in Nederland wordt vaak geringschattend gedaan. Die zou niet zoveel voorstellen in vergelijking tot de natuur in het buitenland. Niets is echter minder waar betogen de Wageningse onderzoekers Joop Schaminée, Joep Dirkx en John Janssen. De Nederlandse natuur en het Nederlandse landschap nemen binnen Noordwest-Europa een bijzondere positie in. Van sommige soorten of landschappen herbergt Nederland vrijwel de gehele Noordwest-Europese populatie. De schrijvers van Grenzeloze natuur concluderen dan ook dat de Nederlandse natuur bepaald geen marginale positie inneemt, maar er in internationaal verband wel degelijk toe doet.
Bijzondere positie
Die bijzondere positie van Nederland heeft volgens de Wageningers drie oorzaken. De eerste en belangrijkste is de ligging van Nederland in de delta van Rijn, Maas, Schelde en Eems. Dat resulteert in een bijzondere variatie: zand en klei, droog en nat wisselen elkaar voortdurend af. De tweede oorzaak voor de bijzondere positie van ons land is het feit dat delta’s een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn. Ze bieden vruchtbaar land en goede handelsmogelijkheden door hun ligging aan zee en rivieren. De Nederlandse delta kende daardoor al vroeg in de geschiedenis een hoge bevolkingsdichtheid. De invloed van al die mensen op het landschap was - en is nog steeds – enorm. Ze vormden de delta om in een bijzonder gevarieerd cultuurlandschap. De internationaal belangrijkste Nederlandse natuur is dan ook sterk gebonden aan dit zogenaamde half-natuurlijke landschap. De derde oorzaak is de vroege opkomst van de natuurbescherming in Nederland. Daardoor zijn veel van die bijzondere landschappen, ecosystemen en soorten bewaard gebleven.
Gevarieerd cultuurlandschap
Aan het gevarieerde cultuurlandschap is vandaag de dag te zien hoe onze voorouders de vaak weerbarstige delta in gebruik wisten te nemen. Daarbij ontwikkelden ze kennis waar men in de ons omringende landen graag gebruik van maakte. Net zoals nu Nederlandse ingenieurs helpen de dijken in New Orleans op orde te brengen, hielpen Nederlanders eeuwen geleden de weerbarstige veengebieden langs de Elbe in Duitsland of in ‘De Fens’, ten noorden van Cambridge in Engeland te ontginnen. Veel Nederlandse landschappen vormen dan ook de bakermat voor vergelijkbare landschappen in het buitenland.
De schrijvers benaderen de Nederlandse natuur vanuit de verschillende landschappen die Nederland rijk is. Ze beginnen bij de zee en eindigen in het Zuid-Limburgse heuvelland. Daarbij schetsen ze eerst het landschap, bespreken dan de daarin voorkomende ecosystemen en tot slot de soorten. De nadruk ligt hierbij telkens op de natuurwaarden die in internationaal verband ertoe doen.
Verkrijgbaarheid boek
Het boek ‘Grenzeloze Natuur; de internationale betekenis van Nederland voor soorten, ecosystemen en landschappen’ is uitgegeven door de KNNV in samenwerking met de WOT Natuur & Milieu van Wageningen UR. Dit boek is het tiende deel in de Reeks WOt-studies en is verkrijgbaar bij de KNNV of in de boekhandel (ISBN 978 90 5011 320 5).