Bij vrouwen zijn de hart- en vaatziekten nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak, maar bij mannen heeft kanker de infarcten en beroertes van de eerste plaats verdrongen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Hoe komt dat eigenlijk? En kunnen we er iets aan doen?
Prof. Pieter van ’t Veer, hoogleraar Humane voeding en epidemiologie aan Wageningen Universiteit:
‘Er sterven steeds minder mensen aan hart- en vaatziekten. Daardoor wordt kanker automatisch een belangrijker doodsoorzaak. Het aantal mensen dat overlijdt door kanker is sinds de jaren zeventig weinig veranderd. De cijfers van CBS moet je dus eigenlijk zien als goed nieuws.
We zijn gezonder gaan eten, wat hart- en bloedvaten betreft. De hoeveelheid slechte vetten in het dieet is verminderd. De mogelijkheden van artsen om hart- en vaatziekten in een vroeg stadium te ontdekken zijn toegenomen, en er zijn bovendien goede medicijnen om cholesterol te verlagen. Het effect daarvan zie je nu in de cijfers.
Leeftijd is de belangrijkste voorspeller van kanker. Hoe ouder je wordt, des te groter is de kans dat je kanker krijgt. In een maatschappij waarin mensen steeds ouder worden, komt dus ook steeds meer kanker voor. Hetzelfde geldt voor hart- en vaatziekten, en voor mentale ziekten, zoals Alzheimer.
Behalve leeftijd vergroot roken de kans op kanker. De consumptie van groenten en fruit vermindert de kans misschien, net als een gezond gewicht en een levensstijl met voldoende lichaamsbeweging. Maar ondanks die kennis denk ik niet dat we op afzienbare termijn ook zo’n daling van het aantal mensen zullen zien dat aan kanker overlijdt. Kanker is een andere soort ziekte dan hart- en vaatziekten.
Kijk, als je rookt stijgt je kans op een hartinfarct. Je kans op een aantal soorten kanker neemt ook toe. Stop je met roken, dan daalt je kans op een infarct vrijwel onmiddellijk. Maar je kans op kanker blijft lange tijd hetzelfde. Als je op zestigjarige leeftijd stopt met roken, dan is pas na vijftien jaar je kans op kanker die van een ‘normale’ 75-jarige.
Een ander verschil tussen kanker en hart- en vaatziekten is dat we de voortekenen minder goed kunnen herkennen. Van hart- en vaatziekten weten we bijvoorbeeld dat een hoge bloeddruk, overgewicht en een verhoogd cholesterol alarmsignalen zijn, en dat we de kans op een infarct of een beroerte verminderen als we onze bloeddruk en onze cholesterolspiegel verlagen, of afvallen. We kunnen tijdig bijsturen. Als het gaat om kanker kunnen we dat niet, en ik ben bang dat dit voorlopig zo zal blijven.
De cholesterolverlagende statines die nu bijdragen aan de daling van het sterfgevallen door hart- en vaatziekten zaten bijvoorbeeld al jarenlang in de pijplijn. Een vergelijkbaar middel dat voorkomt dat we kanker krijgen zit er niet aan te komen. Ach, het klinkt misschien cynisch, maar je moet natuurlijk ergens aan overlijden. Als je niet overlijdt door een hartaanval, dan doe je dat wel aan kanker of een andere chronische ziekte.’
Willem Koert
Dit commentaar is aangeboden door de redactie van Wb, het weekblad voor Wageningen UR. Meer informatie bij Pers- en wetenschapsvoorlichting van Wageningen UR, e-mail pers.communicatie@wur.nl of bij de Redactie van Wb, e-mail wb@cereales.nl. Zie archief op http://www.wb-online.nl.