De Golfstroom, die warm zeewater aanvoert van de Golf van Mexico naar de kusten van Noordwest-Europa, is sinds 1957 met ongeveer dertig procent verzwakt. Dat schreven Schotste wetenschappers vorige week in Nature. Kranten meldden direct dat het in Nederland vier tot acht graden kouder zou worden. Tegelijkertijd waarschuwen klimaatwetenschappers voor de opwarming van de aarde. Moeten we ons nog wel iets aantrekken van al die verschillende voorspellingen over het klimaat?
Prof. Bert Holtslag, hoogleraar Meteorologie en luchtkwaliteit aan Wageningen Universiteit:
'Rekening houden met de opwarming van de aarde is sowieso verstandig, alleen al vanuit het oogpunt van een no regret policy. Het is ook vanuit bijvoorbeeld duurzame ontwikkeling verstandig om het energieverbruik te beperken. Dat is een boodschap van meer dan dertig jaar geleden, alleen vergeten we dat vaak.
Bij al die berichten moet je je afvragen: wat is er aan de hand? Op welke schaal speelt het? Op de site van het KNMI staat een mooi rapport van de Wageningse alumnus Wilco Hazeleger. Daaruit blijkt dat er indicaties zijn dat de warme Golfstroom inderdaad verzwakt in een warmer klimaat. Op dit moment kun je nog niet hard concluderen of dat komt door de door mensen veroorzaakte klimaatverandering of door natuurlijke schommelingen. Die vier tot acht graden kouder, dat zijn schattingen voor als de warme Golfstroom geheel verdwijnt. In Scandinavië zal het dan acht graden kouder worden, in Nederland tussen de twee en vier.
Het lijkt een paradox. De warme Golfstroom verzwakt, maar toch hebben we in De Bilt en Noordwest-Europa de afgelopen jaren een opwarming gezien. Je moet dan ook niet te snel een interpretatie geven. Het klimaatsysteem is niet lineair. Het weer in Nederland wordt voor een groot deel bepaald door lagedrukgebieden bij IJsland en hogedrukgebieden bij de Azoren. Maar daarbinnen speelt bijvoorbeeld ook de Noord-Atlantische oscillatie een rol, een klimatologische cyclus vergelijkbaar met El Niño bij Zuid-Amerika, die zo'n veertig jaar duurt. De onderzoekers in Nature onderzochten de sterkte van de Golfstroom. Hoe die de Noord-Atlantische oscillatie beïnvloedt en daarmee ook het grootschaliger weer, dat moet allemaal nog goed worden uitgezocht.
Het relatief milde Nederlandse weer wordt nu sterk bepaald door zuidwestelijke stromingen als gevolg van gemiddelde lage druk bij IJsland en gemiddelde hoge druk bij de Azoren, en deze worden versterkt door de Golfstroom. Normaal gesproken zorgt dit in de herfst in Noordwest-Europa voor veel regen en wind. Bij een verdere afzwakking van de Warme Golfstroom zou het kunnen dat de depressies andere banen gaan volgen in de atmosfeer, waardoor wij meer te maken kunnen krijgen met een landklimaat. Maar dat gebeurt alleen als op grote schaal in de atmosfeer de stroming ook voor een weerbeeld zorgt waarin er meer oostelijke winden komen.
Maar nou zit ik wel vrij veel te speculeren. Als je de KNMI-site mag geloven, dan zal de aarde als geheel nog steeds opwarmen, ondanks de afzwakkende Warme Golfstroom.'
Martin Woestenburg
Dit nieuwsbericht is aangeboden door de redactie van Wb.