-
16-12-2010
-
Martin Scholten
Het is kersttijd. De tijd waarin wij extra zorg besteden aan een mooi en lekker eten en daarvan genieten. In onze westerse samenleving vinden wij het normaal dat er voor iedereen voldoende en gevarieerde voeding beschikbaar is. Dat is helaas nog niet overal ter wereld het geval. Maar het is hier ook niet altijd zo geweest. In de tweede helft van de 20e eeuw heeft hiervoor een ware revolutie moeten plaatsvinden: de groene revolutie. Door onder andere het veredeling van planten en dieren, gebruik van kunstmest, nieuwe toepassingen om ziekten en plagen te bestrijden en mechanisatie zijn de opbrengsten van de landbouw en veeteelt spectaculair gestegen. Ondanks de groei van de wereldbevolking van 1,6 miljard naar ruim 6 miljard mensen is er nu per persoon meer voeding beschikbaar dan in 1900.
Maar we staan voor een nieuwe uitdaging. Hoe gaan we het voor, pakweg kerst 2050, organiseren dat alle wereldbewoners een gevarieerde maaltijd kunnen krijgen? De wereldbevolking bestaat dan uit 9 miljard mensen, waarvan 6 miljard in mega-steden. Door hogere inkomens in opkomende economieën zal de vraag naar agroproducten zoals vlees, vis en zuivel verder toenemen. Ook als wij zuiniger zijn met het consumeren van dierlijke eiwitten, zal er toch twee keer meer dan nu geproduceerd moeten worden om aan deze vraag te voorzien. De grenzen van wat moeder aarde aan kan zijn echter al in decennia in zicht. Grondstoffen als olie en fosfaat zijn eindig. Schoon zoet water is nu in grote delen van de wereld al een schaars goed. Vruchtbare landbouwgronden kunnen bij slecht beheer of te intensief gebruik eroderen. En de witte kerst kan een vage herinnering worden door veranderende klimatologische omstandigheden. Kortom, we staan voor de enorme opgave de voedselproductie te verdubbelen en de ecologische voetafdruk hiervan te halveren. Twee keer meer met twee keer minder is de uitdaging voor kennisorganisaties als Wageningen UR.
Het concept 'Building with Nature' uit de waterbouw kan ons inspireren om dit te realiseren. Het idee achter dit ecodynamisch ontwerpen is om in waterbouwkundige projecten uit te gaan van de krachten van de natuur. Neem bijvoorbeeld de met kerst zeer gewilde oesters, zij zijn in staat om erosie van zandplaten in de delta tegen te gaan door het vormen van riffen. Vertaald naar de voedselproductie betekent dit stallen ontwerpen vanuit de natuurlijke behoefte van het dier waardoor leefcomfort gecombineerd wordt met een efficiënte productie. Of in plaats van met irrigatie en kassen de klimatologische omstandigheden voor planten te optimaliseren, plantaardige productiesystemen te ontwikkelen die gedijen onder zilte, maritieme of arctische omstandigheden. Of ecologische concepten inzetten bij ziekte- en plaagbestrijding. Een gezonde bodemfauna voor het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid. Gesloten kringlopen van fosfaat en benutting van bio-energie uit landbouwresten. Kennis van de natuur is de basis voor een gezonde landbouw. Werken met de natuur is daarbij het uitgangspunt. Net zo goed als volop rekening houden met de mensen in de omgeving van de boerderijen. Kortom: “Boeren met de Omgeving” als leidmotief voor een gezonde, zorgvuldige en respectabele landbouw. Daar immers start de voorbereiding van ons eerlijke en heerlijke kerstdiner.
Prettige kerstdagen en een heel goed 2011 gewenst.
Martin Scholten
Algemeen directeur Animal Sciences Group en IMARES, onderdelen van Wageningen UR