Het is januari. Het is weer zover, zucht. Ik kom de sportschool binnen en het is voor het eerst in lange tijd weer razend druk. Wanneer was dat voor het laatst? O ja, vorig jaar in januari. Mannen op nieuwe sportschoenen en in een verschoten short, meiden in krappe truitjes. Nou ja, de ervaring leert dat het na een maand al weer een stuk rustiger is.
Heeft u ook zo’n last van goede voornemens? Het schijnt dat 99% van de Nederlanders ze maakt. En wat staat er op nummer 1? Juist, afvallen en meer bewegen. Maar helpt het? Ik vraag het me af. Sterker nog, ik ben bang dat het zelfs averechts werkt!
Meer bewegen is het probleem niet. Als iedereen zijn goede voornemens het hele jaar vol zou houden, dan zou dat voor de persoonlijke gezondheid en de volksgezondheid prima zijn. Nee, het probleem zit in het afvallen. Want hoe pakken we dat aan? Vaak grijpen we naar een populair boek, zoals Sonja Bakker of Dr. Frank, of een website, of een vezelpilletjeskuur, afslankthee, of gewoon ‘minder eten’. De eerste weken gaat het goed, maar dan…
Ondertussen is er heel wat wetenschappelijk onderzoek gedaan. We weten nu dat voeding waarbij het gewichtsverlies geleidelijk gaat en die weinig lastige hongermomenten oplevert, op lange termijn betere resultaten zou moeten geven.
Eiwit zou kunnen helpen, zoals in kwark of magere vleesproducten, of langzame koolhydraten, zoals pasta.
Maar het jojoën is nog wel lastig. Vetcellen die leeg zijn, na bijvoorbeeld een succesvolle kuur, hebben de neiging om zich zo snel als ze kunnen weer met vet te vullen. Dat verklaart mogelijk dat we in ons onderzoek zien dat vrouwen het meeste probleem hebben met afslanken naar mate ze vaker ‘gedieet’ hebben.
Ik vraag me wel eens af of onze obesitasepidemie daar ook niet door op hol geslagen is.
Een beter voornemen voor 1 januari 2012 zou zijn om te zorgen dat we overgewicht gaan voorkomen, dus dat we niet de gemiddelde 1-2 kilo per jaar gaan aankomen.
Onderzoek van het RIVM heeft enkele jaren geleden laten zien dat de kloof tussen de inneming van energie en de besteding van energie, verantwoordelijk voor ons overgewicht, maar 60-75 kcal per dag is. Ofwel: 1 glas limonade, 1 bitterbal! Dat is natuurlijk voor ons ook zo zuur: 1 glas limonade minder per dag of 15 minuten per dag fietsen, dat levert beide die benodigde 60 kcal op. Dat glas limonade laten staan kost veel minder tijd dan dat fietsen, maar ja, zo’n glaasje neem je er juist ook per ongeluk meer gemakkelijker bij!
Eerlijk gezegd besteed ik liever aandacht aan het voedings- en beweegpatroon van mensen als het gaat om de gezondheid: lichaamsgewicht is belangrijk, maar gezonde voeding en meer bewegen hebben bredere gunstigere effecten op het lichaam en het welbevinden dan op gewicht alleen. Die focus op afvallen is volgens mij ongezond en contraproductief.
Graag kom ik daarom december 2012 weer eens bij u terug om u hieraan te herinneren. Wat nog beter zou zijn: we gaan hier gezamenlijk onderzoek naar doen: de Wageningse methode voor een gezonde voeding en een gezond eetpatroon. Wie doet er mee?
Persoonlijk Hoogleraar Edith Feskens, Humane voeding