-
17-02-2011
-
Edwin Foekema en Chris Karman, IMARES, onderdeel van Wageningen UR
Het kabinet kiest voor een demonstratieproject CO2-opslag in de Noordzeebodem. Het is een alternatief voor ondergrondse opslag in bewoonde gebieden met de intentie de onrust rondom mogelijke gevaren weg te nemen.
Als Nederland CO2 wil opslaan als maatregel om klimaatverandering tegen te gaan, dan vinden wij, onderzoekers van IMARES, de zeebodem een goed alternatief. Natuurlijk is er een mits, want wij vinden het noodzakelijk dat vooraf de mogelijke gevaren voor het zeeleven goed in beeld zijn gebracht. Overigens is het wel belangrijk dit te zien als een tussenstation. Opslag onder zee mag geen argument zijn om niet verder te zoeken naar echt duurzame oplossingen voor klimaatverandering.
Tot nog toe is bij CO2-opslag vooral gekeken naar de technische mogelijkheden voor afvangen en injectie van CO2. Technisch kan het, ook onder zee. Het knelpunt is het draagvlak in de samenleving. Immers, bezorgde bewoners van Barendrecht en Noord-Nederland hebben met succes opslag tegengehouden. De zorgen van burgers over onveilige situaties zijn door het besluit van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie nu weggenomen. Maar milieuorganisaties als Greenpeace en Stichting De Noordzee staan alweer klaar, omdat zij ook opslag in de zeebodem geen goed idee vinden. Zij zien dit niet als werkelijke oplossing en vrezen voor de gevolgen voor het zeeleven bij een onverhoopt weglekken van CO2.
Om draagvlak te creëren is verdere onderbouwing met betrouwbare kennis en een goede communicatie nodig. De kansen van lekken van CO2 vanuit ondergrondse reservoirs ¬– oude gasvelden of waterhoudende lagen – in de zeebodem achten wij minimaal. Desondanks moet bekend zijn wat het voor het lokale ecosysteem betekent als dit toch gebeurt en weet dat de olieramp in de Golf van Mexico (die niet kon gebeuren) pas een jaar geleden was. Hierover is de kennis nog beperkt, mede doordat de concrete optie van grootschalige CO2-opslag onder zee pas recent serieus in beeld is gekomen. De technische mogelijkheden zijn wel ruimschoots verkend, maar de gevolgen van eventuele lekkage op het zeeleven nog niet. In het CATO-onderzoeksprogramma voor CO2-opslag, één van de toonaangevende projecten op dit gebied, hebben we dan ook maar een bescheiden rol. Dat wordt wat ons betreft nu anders.
De kennisinstelling IMARES concentreert zich op strategisch en toegepast marien ecologisch onderzoek. Onze inbreng richt zich bij dit onderwerp op twee aspecten: inzichtelijk maken wat de ecologische effecten van mogelijke CO2-lekkage zijn en hoe nadelige gevolgen zijn te voorkomen en te beperken. Het is bekend dat CO2 zuurstof verdringt, waardoor dieren zouden kunnen stikken. In zee is dit niet het grootste probleem. Hier gaat het meer om de zuurgraad van het water die onder invloed van CO2 stijgt. Dit heeft invloed op alle leven, en vooral op dieren met een kalkschelp (schelpdieren, kreeftachtigen, koralen). Op eigen initiatief hebben wij enkele jaren geleden al een literatuuronderzoek gedaan. Het viel op dat de meeste kennis gebaseerd is op eenvoudige laboratoriumproeven. Als antwoord hierop zijn we juist nu een onderzoek gestart, waarbij naar het samenspel in het hele zeewaterecosysteem wordt gekeken. In waterbassins onderzoeken we zeewater met al het leven erin: plankton, kreeftjes, slakken enzovoort. Dit onderzoek gebeurt onder de vlag van het Europese RISCS-programma (KP7), waarin de ‘gevolgen van onverhoopte lekkage bij CO2-opslag’ worden bestudeerd. We proberen een zo compleet mogelijk beeld te krijgen en werken daarom samen met gerenommeerde onderzoeksinstituten door heel Europa. Ook de industrie is bij dit onderzoek betrokken.
We verwachten niet dat ondergrondse opslag van CO2 tot grote ecologische problemen zal leiden. Het is echter essentieel deze verwachting te kunnen onderbouwen met wetenschappelijke gegevens en hierover open en duidelijk te communiceren. Pas dan kan de maatschappelijke bezorgdheid worden weggenomen.
Contact:
Chris Karman