-
10-03-2011
-
Jacco van Haveren
Een deel van onze huidige producten bevat bestanddelen waarvoor bewezen is of duidelijke aanwijzingen bestaan, dat ze slecht zijn voor de gezondheid van zowel mens als dier. Een goed en bekend voorbeeld zijn de ftalaatweekmakers die zitten in allerlei producten variërend van douchegordijnen, vloerbedekkingen tot cosmetica en kinderspeelgoed (o.m. scooby-do touwtjes en badeendjes). De mogelijke blootstelling van kinderen aan speelgoed met de ftalaatweekmakers heeft enkele jaren geleden geleid tot een verbod in kinderspeelgoed voor de meeste ftalaten. De schadelijkheid van ftalaten heeft er inmiddels toe geleid dat de Europese Commissie een algemeen verbod op ftalaten binnen enkele jaren nastreeft.
De schadelijkheid van producten is een belangrijke reden om naar meer biobased producten te gaan. Wageningen UR Food & Biobased Research heeft een zeer belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van duurzame alternatieven voor de ftalaatweekmakers door de ontwikkeling van weekmakers op basis van “suiker” (isosorbide). Naast interesse in de industrie naar alternatieven, bestaat er daarentegen vooral ook nog steeds een dominante houding van ftalaat weekmakerproducenten en hun belangenorganisaties om het gebruik van ftalaten te verdedigen.
Naast ftalaten is op dit moment “bis-phenol A” (BPA) een hot issue. Bis-phenol A is een petrochemische stof die voor de productie van veel kunststoffen gebruikt wordt, vanwege de goede materiaaleigenschappen die je er mee kan krijgen. Zo wordt bis-phenol A gebruikt voor het maken van allerlei constructiematerialen, maar ook voor babyzuigflessen en het beschermen tegen corrosie van de binnenkant van allerlei aluminium gebaseerde verpakkingsmaterialen, zoals blikjes bier en frisdrank. BPA kan uit producten migreren naar het milieu en in contact komen met mens en dier. BPA is, net zoals de ftalaten, een stof waarvan de aanwijzingen zeer sterk zijn dat het schadelijk is voor de voortplanting en een negatief effect op de gezondheid heeft. De Europese Commissie heeft begin 2011 besloten tot een verbod op BPA bevattende polycarbonaat babyzuigflessen.
Voor de industrie geeft dit een hoge druk om ook andere bis-phenol A gebaseerde producten te vervangen door alternatieven. Ik verwacht dat er net zoals bij ftalaten op de langere duur een breder verbod voor BPA gebaseerde producten komt. Gepaard met de algemene trend naar een meer biobased economy ligt hiermee ook voor Wageningen UR een belangrijke rol in de ontwikkeling van BPA vrije producten. Uiteenlopende hernieuwbare grondstoffen bieden perspectief voor de vervanging van bis-phenol A. Wageningen UR is daartoe in contact met het (internationale) bedrijfsleven.
Ik hoop dat, anders dan bij de ontwikkeling van alternatieven voor ftalaatweekmakers, de (chemische) industrie ook echt een signaal geeft dat zij zich inmiddels realiseert dat het beter is vrijwillig en actief mee te werken aan alternatieven voor BPA dan met defensieve acties de levenscyclus van onder druk staande producten proberen te verlengen. Drijvende krachten naar een meer biobased economy zijn de afnemende reserves aan fossiele grondstoffen, klimaatverandering en onafhankelijkheid van politiek instabiele regio’s. Maar daarnaast is uitstekend aangetoond dat op biomassa gebaseerde producten ons ook de mogelijkheid bieden om minder schadelijke en daarmee dus uiteindelijk gezondere producten te maken.
Jacco van Haveren