-
08-06-2011
-
Corné Kempenaar
Land- en tuinbouw is op de lange termijn alleen perspectiefvol en duurzaam, als het gebruik van hulpmiddelen, zoals agro-chemicaliën, energie en water op innovatieve wijze tot een minimum wordt beperkt en de inzet van andere hulpbronnen, zoals grond en arbeid, optimaal geschiedt. De ontwikkeling en toepassing van precisielandbouw kan hier een doorslaggevende bijdrage aan leveren. De technologie is al links en rechts te koop. Als een extra slag gemaakt wordt in de ontwikkeling van sensoren en van de software die de gegevens van sensoren kan interpreteren en omzetten in acties, kan de precisielandbouw binnen enkele jaren écht doorbreken, met Nederland als koploper.
Er bestaan veel beelden van Precisielandbouw (PL): satellietwaarnemingen, sensoren, plaatsspecifieke teeltmaatregelen, opbrengstkaarten, automatisering, robotisering, Early Warning Systemen (EWS), BeslissingOndersteunende Systemen (BOSsen), draadloze netwerken, BedrijfsManagementSystemen (BMSsen), etc. In de kern gaat het om het met sensoren detecteren van plaatselijke variaties in gewas of bodem en het geautomatiseerd beslissen over de actie ondernomen moet worden, zoals over de hoeveelheid toe te dienen meststoffen. Vervolgens wordt die actie geautomatiseerd plaatsspecifiek uitgevoerd, waardoor bijvoorbeeld de toediening van meststoffen van meter tot meter kan verschillen. Precisielandbouw kan zo een enorme bijdrage leveren aan het meer duurzaam maken van de landbouw, door de hulpbronnen alleen dáár in te zetten waar het nodig is: perceelsgewijs, pleksgewijs, plantgewijs of zelfs bladgewijs.
Eind vorige eeuw was PL een thema waar voornamelijk onderzoekers aan werkten. De laatste 10 jaar worden de ontwikkelingen steeds sterker beïnvloed door het bedrijfsleven. Technologie voor o.a. plaatsbepaling, “rechtrijden” van trekkers en voor metingen van bepaalde gewas- en bodemeigenschappen zijn op de markt gekomen tegen kosten waarvan telers niet meer schrikken. De verwachtingen zijn nu hoog. Er worden investeringen gedaan in PL-innovaties, maar op de genoemde rechtrijdsystemen na, moeten grote doorbraken in de praktijk nog komen. Op dit moment wordt nog zeker in verdere ontwikkeling geïnvesteerd, dat blijkt bijvoorbeeld uit het Programma Precisielandbouw (PPL), dat gericht is op PL in open teelten en gefinancierd wordt door overheid en bedrijfsleven. In dit programma bepaalt de praktijk nadrukkelijk de agenda.
Maar wat is nu nodig om echte doorbraken te realiseren op het gebied van PL-innovaties die bijdragen aan een perspectiefvolle en duurzame land- en tuinbouw?
Hiervoor moet eerst gekeken worden naar de vraag waar de kansen voor PL in de land- en tuinbouw liggen en op welke termijn die te verzilveren zijn. Kansen liggen er op veel gebieden: pleksgewijs geoptimaliseerde grondbewerking, variabele zaai- en plantdichtheden, pleksgewijze gewasbescherming, onkruidbestrijding, bemesting en irrigatie, en selectief oogsten en bewaren. Voor de uitwerking hiervan is een interdisciplinaire aanpak gewenst. Zo ontbreken er nu nog praktijkrijpe sensoren voor de detectie van belangrijke bodemeigenschappen. Het zelfde geldt voor detectie van plantstress, ziekten, plagen en onkruiden. En tevens ontbreekt er software die bijvoorbeeld de metingen van de sensoren kan vertalen naar plaatsspecifieke acties en tevens mogelijkheden biedt voor uitwisseling van data tussen sensoren, BMSsen, service providers, machines en dergelijk . Grootschalige PL-doorbraken die voordeel opleveren voor de teler, milieu en de maatschappij zullen dus pas komen als de benodigde sensoren én de geschikte software op de markt komen.
Het perspectief van PL is dus goed en de uitdagingen zijn helder. Nederland kan een koploper worden op het gebied van PL-innovaties. Veel telers in Nederland zijn namelijk hoogopgeleid en kunnen de complexe technieken en toepassingen aan. Er bestaat een grote diversiteit aan teelten en gewassen in Nederland. En om de teelten heen bevindt zich een moderne agro-industrie die open staat voor duurzaamheid en ICT. Door gerichte investeringen in sensoren en software, kan plaatsspecifieke inzet van teeltmaatregelen op een schaal van ca 10 - 30 m2 al op korte termijn (enkele jaren) gemeengoed worden. Het kan nog preciezer, op een schaal van 0,1 - 1 dm2, maar dan is ook robotisering nodig. En ook op dit vlak heeft Nederland potentie om koploper te kunnen worden.
Corné Kempenaar, Plant Research International, Wageningen UR
Op 29 juni organiseren Praktijkonderzoek Plant & Omgeving en Plant Research International, beide onderdeel van Wageningen UR, samen met een groot aantal partners in Lelystad een themadag over precisielandbouw.