Nog een paar weekjes en we zijn met 7 miljard mensen op aarde. Een weinig vreugdevol aantal. Somberman’s gedachten worden aangewakkerd door de prognose dat de teller medio deze eeuw op 9 miljard zal staan. Maar ja, ik heb jonge kinderen, dus ik kan het me niet permitteren pessimistisch te zijn.
Zoeken naar transformaties
Al die mensenmonden willen gevoed en die buiken gevuld. Juist nu de landbouw en veeteelt de productiviteit moeten opschroeven vanwege de snel stijgende wereldbevolking, lopen ze op tegen ecologische grenzen en de uitputtelijkheid van vruchtbare grond, water en olie. Niet toevallig dat er naarstig gezocht wordt – zeker ook binnen de gelederen van Wageningen UR – naar kansen en mogelijkheden om de landbouw en veeteelt op een heel andere leest te schoeien. De toekomstige transformaties worden ondermeer gezocht in het – letterlijk – laten loskomen van landbouw en veeteelt van het gebruik van grond en dieren. De woorden landbouw en veeteelt zijn er eigenlijk helemaal niet meer op van toepassing. We hebben het dan bijvoorbeeld over ‘waterbouw’ van algen en zeewieren als basismateriaal voor voedingsmiddelen. De productie van groenten zonder grond kennen we bijvoorbeeld al van Hollandse tomaten die op substraat geteeld worden. De Dietse bodem is van steenwol...
Bloedeloze revolutie
Maar de productie van vlees zonder dieren, dat is nog toekomstmuziek. Er is alle reden hoop te vestigen op deze bloedeloze revolutie. Vlees is namelijk een bijzonder milieubelastend onderdeel van ons voedselpakket. Bovendien wordt de ecologische voetafdruk van vlees alleen maar zwaarder door het wereldwijde verschijnsel dat wie het een beetje beter krijgt, snakt naar een stukje vlees. Wie rijker wordt, eet (meer) vlees. De mondiale vraag naar vlees blijft stijgen. Tot onhoudbare hoogten.
Veganist
We kunnen wachten op waar de knappe koppen in de synthetische biologie of de ontwikkeling van in-vitrovlees mee voor de dag gaan komen, maar we kunnen ook zelf initiatief tot verandering nemen. Dit laatste moet Bill Clinton hebben gedacht toen hij onlangs wereldkundig maakte veganist te zijn geworden. Voor Bill geen hamburgers en biefstukken meer. Dat is nogal wat. De voormalige president heeft zich voordien immers hartstochtelijk overgegeven aan eetgewoonten die gekoesterd worden door de overgrote meerderheid van de Amerikanen: een onverzadigbare behoefte aan vleesrijk eten.
Comeback Kid
Bill wenst nu een voorschot op de toekomst van de kwaliteit van zijn eigen lijf en leven te nemen evenals op het welzijn van dieren en de planeet. Want een plantaardig dieet gaat in vergelijking met een carnivoor voedingspatroon gepaard met verlaagde gezondheidsrisico’s en duurzaamheidswinst – de Gezondheidsraad onderschreef dit recentelijk nog maar eens. Ik voorzie dat the Comeback Kid met deze plantaardige voedingsstijl zijn bijnaam alle eer aan gaat doen. Roerganger Bill laat zien hoe we ons een (uit)weg naar de toekomst kunnen eten. En als de techneuten goede voortgang maken, kan Bill het nog meemaken dat hij later toch weer aan de dierloze biefstuk kan. Hoe dan ook, een schitterende toekomst – om met de woorden van de Topsector Agro & Food te spreken – ligt voor ons.
Hans Dagevos is senior onderzoeker bij het LEI, onderdeel van Wageningen UR. Hij heeft speciale belangstelling voor hedendaags voedselconsumptiegedrag vanuit het perspectief van de moderne consumptiesamenleving en haar gevarieerde consumptiecultuur.