Sinds Wageningen UR staat voor Science for Impact is de kritiek op het onderzoek fors toegenomen. Niet alleen de inhoud maar vooral de belangen en emoties rond het onderzoek liggen onder vuur. Dat is logisch zegt communicatiehoogleraar Wijfjes in Resource nr.5, dat hoort bij het doen van maatschappelijk relevant onderzoek, daar zitten nu eenmaal maatschappelijk gevoelige onderwerpen bij. Hoewel dit klopt, blijft de vraag waarom Wageningen UR onderzoekers in vooral de sociale media als blogs, Twitter maar ook op Facebook en YouTube persoonlijk door de mangel worden gehaald. Soms op inhoud maar soms ook op de persoon gespeeld en beledigend.
In de social media worden onderzoekers op basis van niet feitelijke argumenten en persoonlijke meningen ter verantwoording geroepen. Ik vind dat de Wageningen UR onderzoekers rekening moeten houden met de achterliggende waarden van de nieuwe media. Het gebruiken van deze nieuwe media is letterlijk het hanteren van nieuwe waarden en normen.
Om zicht te krijgen op de onderliggende waarden van de nieuwe media som ik een aantal voor mij relevante aspecten op: deze media anticiperen supersnel op berichtgevingen en actualiteiten. Discussie en meningen worden gedeeld en omvatten willekeurig genuanceerd en ongenuanceerd door elkaar heen en volgen elkaar in rap tempo op. De informatie blijft bewaard en kan niet worden gewist; de hoeveelheid informatie is enorm en daardoor onoverzichtelijk; individuele reacties staan centraal, maar er is geen kritische toetsing van de kwaliteit; de reacties zijn slechts kort en daarom zijn er vaak geen uitvoerige argumenten en feiten mogelijk, maar krachtige beelden en emoties, die al snel de zaak kunnen laten escaleren in verbaal geweld. Mensen leveren namelijk input vanuit een persoonlijke overtuiging op basis waarvoor men staat en sociale media maken dat je je mening nu kunt delen met de hele 
wereld.
De nieuwe media kunnen snel waardevolle dingen laten zien en lenen zich voor transparantie in de communicatie. Het maatschappelijk debat kan daardoor breder en uitvoeriger worden gevoerd. Werden onderzoekers daarin eerder vooral aangesproken op hun professionele rol, nu is er opeens belangstelling voor de onderzoeker als persoon. De keerzijde hiervan is dat alle informatie uit de privé-sfeer mee telt in het professionele domein en omgekeerd. De nieuwe media hebben niet alleen privacy als waarde een nieuwe betekenis gegeven, of, zoals Mark Zuckerberg, de oprichter van Facebook, trots stelt, laten verdwijnen, maar ook een nieuwe betekenis gegeven aan het begrip 'verantwoordelijkheid'. Onderzoekers zijn gewend om op een rationele manier via wetenschappelijke argumenten verantwoording af te leggen aan hun peers, maar worden nu onder druk gezet om zonder pardon hun belangen en emoties bloot te geven via de nieuwe media. Meningen en beelden staan daar centraal. Argumenten en feiten spelen slechts een ondergeschikte rol. Democratie betekent dan dat de macht is aan de grote aantallen reacties en niet aan de waarheidskracht van het professionele oordeel.
Zijn de nieuwe media een gevaar voor wetenschappers en onderzoekers? Dat lijkt zo door een aantal incidenten die te maken hebben met het hanteren van waarden die niet passen bij het gebruik van deze media. Als wij aandacht hebben voor de volgende zaken dan kunnen wij daar ook op een waardevolle manier gebruik van maken:
- bewustwording van de nieuwe betekenis van bestaande waarden in de nieuwe media; wakker worden dus!
- onze onderzoekers zouden krachtige beelden kunnen gebruiken in hun bijdragen, maar zouden daarnaast in hun berichten altijd moeten verwijzen naar de onafhankelijkheid die zo’n hoog goed is binnen onze organisatie en naar wetenschappelijke informatie en argumentatie op het internet
- de nieuwe media zijn inderdaad ook gericht op het individu, maar wij zouden onze reactie en bijdragen samen met collega's kunnen maken
- de nieuwe media bieden niet alleen de kans om proactief vanuit het onderzoek relevante informatie te sturen naar veel mensen op een snelle en goedkope manier; maar ook om zelf als Wageningen UR debatten te starten
- belangstelling tonen voor de meningen van mensen buiten Wageningen UR; het beheersen van emoties en, heel belangrijk, niet op iedere reactie of stelling is een antwoord nodig.
De sociale media zullen ook voor onderzoeksinstellingen kansen bieden en die zijn belangrijker dan de bedreigingen. Uiteindelijk zien we dagelijks ook beelden als deze die aantonen hoe effectief de sociale media kunnen zijn.
Bart Gremmen, buitengewoon hoogleraar ethiek in levenswetenschappen, Wageningen University