De boycot van Rusland treft vooral de zuivel- en sierteeltsector in Nederland

Dossier

Boycot Rusland

Rusland heeft een invoerverbod afgekondigd voor voedingsmiddelen uit de EU. Wat betekent dit voor de Nederlandse agro-sector? We beantwoorden de volgende vragen:

Wat exporteert de Nederlandse agrosector en waar naar toe?

Nederland exporteerde in 2013 voor ruim 80 miljard euro aan land- en tuinbouwproducten. Vlees, zuivel en sierteelt zijn de belangrijkste exportproducten. Ongeveer 80% van de totale agrarische export gaat naar andere lidstaten binnen de EU; EU-handel met derde landen (buiten de EU) bedroeg in 2013 16,7 miljard euro.


Wat voert Nederland uit naar Rusland?

De export naar Rusland bedroeg in 2013 1,5 miljard euro. Dat is nog geen twee procent van de totale agrarische export, maar wel 9% van de uitvoer naar landen buiten de EU. Daarmee is Rusland voor de agro-sector de belangrijkste afzetmarkt buiten de EU, na de VS Vlees, zuivel, sierteelt en veevoer(ingrediënten) zijn de belangrijkste groepen in de export naar Rusland. De vleesexport ligt doorgaans op een veel lager niveau dan deze in 2013 was: nadat Rusland in de zomer van 2013 de grens voor varkensvlees uit Litouwen en Polen had gesloten in verband met Afrikaanse varkenspest in die landen nam de export vanuit Nederland plotseling fors toe. In februari 2014 sloot Rusland de markt voor varkensvlees uit alle EU-landen en was de Nederlandse export van vlees naar Rusland  weer terug op zo’n 10 miljoen euro, een ‘normaal’ niveau.

Hoe belangrijk is de export van agrarische producten naar Rusland van de Nederlandse agro-sector?

Het belang van de Russische markt is over de volle breedte gezien niet zo groot, maar voor sommige producten (en bedrijven) is Rusland wel degelijk een (hele) belangrijke markt. In de aangehechte excel file is te zien dat het belang het grootst is voor de zuivel en sierteeltsector: 4% van alle export vanuit deze sectoren gaat naar Rusland. Wanneer we alleen kijken naar de afzet op markten buiten de EU, dan is het belang van Rusland voor deze sectoren nog veel groter.

Welke producten worden geboycot door Rusland?

Rusland heeft op 7 augustus een lijst met producten gepubliceerd die het niet meer zal importeren vanuit de EU, de VS, Canada, Australie en Noorwegen.

Hoe hard wordt de Nederlandse agro-sector getroffen door de boycot?

De productgroepen groente, fruit, zuivel en vlees worden het hardst getroffen: de totale exportwaarde van de geboycotte producten naar Rusland was vorig jaar 530 miljoen euro. Met boycot  is de Russische markt voor deze producten voorlopig afgesneden. Het product moet dus op eigen markt of binnen de EU worden afgezet. Dat zal de prijzen in eigen land en de EU drukken. Dit kan alleen worden voorkomen als exporteurs in staat zijn om hun producten buiten de EU af te zetten. Omdat er allerlei marktreacties zullen komen, is het erg lastig te zeggen wie schade gaat lijden en hoe groot die mogelijk zal zijn. Op basis van diverse aannames en verwachtingen ten aanzien van reacties in de markt (vraag en aanbod) in de eerst komende maanden komen wij tot de inschatting dat de groente-  fruitsector 440 miljoen euro schade zal ondervinden van de boycot als deze voortduurt tot het einde van 2014.

Welke sectoren zullen het meest last hebben van de boycot?

De groente en fruitsector merkt gevolgen direct. Groente en fruit wordt veelal als vers product verhandeld en moet dus snel bij de consument kunnen zijn. Bij het wegvallen van de export naar Rusland zal de prijsdruk voor deze producten snel optreden en fors kunnen zijn. Vlees (ingevroren) en zuivel (poeder, boter, kaas) kunnen beter bewaard worden en exporteurs hebben enige tijd om naar alternatieve markten buiten de EU te kijken om toch een goede prijs voor de producten te ontvangen.


Wat zijn mogelijkheden om de pijn van de boycot te verminderen?

Mogelijkheden zijn dat de nationale overheden en/of de Commissie een opkoopregeling instelt of een productiebeperking instelt. Omdat  de situatie sterk kan verschillen per (groente en fruit)product en bedrijf kan ook gedacht worden aan meer maatwerk. Te denken valt dan aan klassieke Nederlandse maatregelen als het borgstellingsfonds (om continuïteitsproblemen van bedrijven op te vangen waar banken de risico’s te hoog vinden) of aan deeltijd-WW (bij transporteurs en handel om werkgelegenheid en ervaring in stand te houden).

Zullen er bedrijven failliet gaan vanwege de Russische sancties?

Het ligt voor de hand om te veronderstellen dat er handelsbedrijven, boeren en tuinders zullen zijn die door de boycot en de daaruit voortkomende ontwikkelingen op de Europese markt het financieel niet meer kunnen bolwerken. Daarbij komt dat met name in de glastuinbouw en de varkenshouderij al enige jaren lage inkomens worden verdiend. Hoeveel bedrijven in de problemen zullen komen, is nu nog niet te zeggen, omdat er geen zicht is op de prijs- en inkomenseffecten die het resultaat kunnen zijn van de boycot.


    Nieuws