vogelgriep, vogelpest, aviaire influenza

Dossier

Vogelgriep en vogelpest (aviaire influenza)

Vogelgriep (aviaire influenza, AI) is een verzamelnaam voor verschillende griepvirussen die gevaarlijk kunnen zijn voor pluimvee. Vooral kippen, kalkoenen, watervogels, waad-, strand- en loopvogels en spreeuwen kunnen erg ziek worden van aviaire influenza en kunnen er dood aan gaan. Sommige varianten van aviaire influenza zijn ook overdraagbaar op mensen.

Nieuws over vogelgriep en vogelpest

Vogelgriep kent twee vormen: een milde vorm en een gevaarlijke vorm. De gevaarlijke vorm wordt ook wel vogelpest genoemd. De meeste aviaire influenzavirussen zijn van de milde variant, de Laag Pathogene Aviaire Influenza (LPAI). Dieren die geïnfecteerd zijn met deze milde variant, vertonen nauwelijks ziekteverschijnselen. LPAI kan echter veranderen in de zeer besmettelijke variant Hoog Pathogene Aviaire Influenza (HPAI). Om die reden worden bedrijven ook bij een uitbraak van de milde vorm geruimd.

Besmetting en verspreiding

Wilde vogels vormen vaak de bron voor Aviaire Influenza virussen.

Vogels, incl. pluimvee, kunnen op verschillende manieren vogelgriep oplopen:

  • via direct contact tussen vogels. Besmette vogels verspreiden het virus via luchtwegen, oogvocht en mest;
  • via besmet materiaal zoals voer, kratten, transportmiddelen en mensen die via hun schoenen of kleding in contact zijn geweest met het virus;
  • via stof uit een besmette stal (die door de lucht wordt verspreid).
influenza ecology.PNG

Lees meer over verspreiding

Overdracht op mensen

In sommige gevallen kunnen ook mensen - en andere zoogdieren als varkens en vossen - besmet raken met aviaire influenza. Dit kan gebeuren als er sprake is van direct en intensief contact tussen besmette dieren en mensen zoals  de verzorgers van de dieren of mensen die betrokken zijn bij ruimingen.

De symptomen van aviaire influenza bij mensen zijn in de meeste gevallen erg mild. Alleen in uitzonderingsgevallen zijn ernstige, zelfs dodelijke, infecties gerapporteerd. Dit gebeurde bijvoorbeeld na infecties met HPAI H5N1-virus in Azië in 1997 en 2004, met een HPAI H7N7 in Nederland in 2003 en in 2013 met een LPAI H7N9 virus in China.

Pandemie

De vrees bestaat dat het aviaire-influenzavirus zodanig zal veranderen dat het zich makkelijk onder mensen kan verspreiden. Dat kan dan leiden tot een wereldwijde griepepidemie -een zogenaamde pandemie. Of dit daadwerkelijk gebeurt is niet te voorspellen. Eerdere grieppandemieën waren de Spaanse griep (1918), met wereldwijd naar schatting 40 miljoen doden, de Aziatische griep (1957-58) en de Hongkong-griep (1968) met elk 2 tot 3 miljoen slachtoffers.


Maatregelen en oplossingen

Hygiënische maatregelen

Binnen de Europese Unie is er regelgeving om te voorkomen dat aviaire influenza door besmet pluimvee of transportmiddelen de Unie wordt binnengebracht, of zich verspreidt. Zo moeten veehouders en transporteurs van levende dieren hygiënische maatregelen nemen om besmetting en verspreiding met het vogelgriepvirus te voorkomen.

Monitoring en early warning programma

Nederland kent sinds de HPAI H7N7-uitbraak in 2003 een monitoringsprogramma om een vinger aan de pols te houden. Gehouden pluimvee, maar ook vogels in het wild worden geregeld gecontroleerd op antistoffen tegen het virus. Op deze manier is aviaire influenza in een vroeg stadium te ontdekken en kan de verspreiding van het virus beperkt blijven (‘early warning programma’).

Vaccinatie van pluimvee?

Vaccineren van pluimvee is mogelijk maar er zitten veel haken en ogen aan. Het is kostbaar, lastig te organiseren en gebonden aan vergunningen. Sommige afnemers van Nederlandse pluimveeproducten (waaronder Duitsland) willen geen producten van gevaccineerde dieren. 

Onderzoek en diagnostiek

Wageningen Bioveterinary Research is het aangewezen instituut waar de diagnostiek van de ziekte Aviaire Influenza of klassieke vogelpest wordt uitgevoerd.

Wageningen Bioveterinary Research doet laboratoriumtesten om te zien of het virus aanwezig is en voert diagnostiek uit op monsters van pluimvee van bedrijven waar een verdenking is. Ook onderzoekt Wageningen Bioveterinary Research wilde (water)vogels. Deze vogels worden vaak door particulieren aangemeld en opgehaald door de GD en AID. Dit gebeurt op verzoek van de overheid om uit te sluiten dat de vogels zijn gestorven als gevolg van aviaire influenza. Het doel is om hiermee de ziekte zo vroeg mogelijk op te sporen om vervolgens het in de omgeving gehouden pluimvee extra te controleren.

Lees meer over onderzoek en diagnostiek van Wageningen Bioveterinary Research

Nederlandstalige publicaties van Wageningen University & Research

Engelstalige publicaties van Wageningen University & Research

Overige publicaties

Vindt u dit interessant? Deel het dan nu via social media: