Nieuws

Prijsfluctuatie: hoe gaan bedrijven om met risico’s?

Gepubliceerd op
18 april 2017

Onderzoeker Marcel van Asseldonk kijkt al jaren naar de risico’s voor bedrijven als het gaat om prijsfluctuatie en de mogelijkheden om deze risico’s te beheren. De belangrijkste vragen: wat zijn grootste risico’s voor bedrijven? En hoe kunnen zij daarmee omgaan? Een kort interview.

Om wat voor onderzoeksgegevens hebben we het?

Het gaat om gegevens uit het Bedrijveninformatienet plus de Innovatiemonitor. Wij analyseren deze informatie en publiceren de resultaten op onze website agrimatie.nl. Hier kunnen mensen de spreiding zien van inkomen per sector, met een bepaalde bandbreedte. Bedrijven krijgen daarmee inzicht in de onderlinge kengetallen en de diversiteit.

Welke vragen komen naar boven bij al deze data?

In eenzelfde jaar vertonen bedrijven veel verschillen in inkomsten. Hoe kan dit en hoe kunnen zij omgaan met risico’s? Is het verstandig om bepaalde prijscontracten af te sluiten? Hoe belangrijk is de invloed van het management op de kostprijs? Dat is allemaal sectorafhankelijk. De melkveehouderij bijvoorbeeld is een heel uniforme sector en bij de glastuinbouw zien we grote verschillen in activiteiten, gewassen en omvang.

Wat zie je in de verschillende sectoren?

Ons onderzoek toont grote verschillentussen sectoren. In de intensieve veehouderij en glastuinbouw zijn er grotere verschillen in inkomen binnen een jaar en meer schommelingen over de jaren. In de akkerbouw en melkveehouderij zijn minder schommelingen en de verschillen tussen bedrijven zijn ook minder groot. Bij melkveehouderijen neemt dit toe door het afschaffen van de melkquota.

Welke beheersmaatregelen kunnen bedrijven nemen?

Ze kunnen bijvoorbeeld gebruikmaken van prijscontracten. Dat gebeurt veel in de akkerbouw. Meer dan de helft van de akkerbouwers sluiten een contract af voor bijvoorbeeld aardappelen en werken daarbij met bijvoorbeeld gemiddelde prijzen of vaste prijzen. De akkerbouw is een van de weinige sectoren waar dit vooralsnog goed mogelijk is.

Die verschillen tussen bedrijven, is dat erg?

Nee, dat is in principe niet erg. Maar grote schommelingen in inkomens over de jaren kan wel ten koste gaan van de weerbaarheid van bedrijven. Dan moet je maatregelen nemen, zoals prijscontracten. Boeren kunnen er ook rekening mee houden en zorgen voor reserveringen om in slechte tijden voldoende armslag te hebben.

Hoe weerbaar zijn bedrijven nu als er een externe schok plaatsvindt?

Dat verschilt heel sterk per sector. Varkensbedrijven zijn bijvoorbeeld sterk gespecialiseerd, ze hebben vaak maar één activiteit en staan daarmee meer bloot aan de grillen van de markt. Akkerbouwbedrijven hebben vaak meerdere gewassen, dan middelt het zich vaker uit.

Is specialisatie risicovol?

In Nederland vindt de laatste decennia een sterke mate van specialisatie plaats bij steeds grotere bedrijven. Vroeger waren agrarische bedrijven veel meer gemengd. Door specialisatie zijn bedrijven minder weerbaar en in slechte jaren lopen ze risico. Dat komt ook doordat ze meer afhankelijk zijn van de grillen van de markt.

Het schaalvoordeel met specialisatie gaat voorlopig nog wel door en het is niet de verwachting dat we teruggaan naar een meer gemengd bedrijf. Wel verwacht ik meer prijscontracten.

Spelen deze ontwikkelingen alleen in Nederland?

Nee, dit geldt voor alle landen. Prijsschommelingen zijn internationaal, zeker als het gaat om productie. Overal is ook meer aandacht voor prijscontracten. Het gaat om de vraag hoe ketenpartijen, leveranciers en afnemers contracten kunnen maken om prijsschommelingen te vereffenen.

Worden de prijsfluctuaties in de toekomst nog heviger?

In de melkveehouderij zeker door de veranderingen in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid zoals het afschaffen van het melkquota en afbouwen van het vangnet. Door klimaatverandering neemt het risico op oogstschade toe en dat kan grotere prijsschommelingen in de akkerbouw veroorzaken.

Hoe weet een ondernemer welke strategie hij het beste kan kiezen in zijn bedrijfsvoering?

Dat vergt echt maatwerk. De strategie heeft te maken met de risicohouding van de ondernemer. Sommige ondernemers zijn eerder bereid risico’s af te dekken tegen meerkosten, terwijl andere ondernemers meer risico’s durven te lopen. Het gaat om de persoonlijkheid van de ondernemer: hoe wil jij met risico omgaan? De markt moet wel voorzien in de mogelijkheden om risico’s af te dekken. In de akkerbouw kun je bijvoorbeeld oogstschade verzekeren en de prijs afdekken. Met dit soort mogelijkheden kunnen ondernemers zelf kiezen waar hun voorkeur ligt.