‘Zelfgenezend’ vermogen van groot belang bij krimpgemeenschap

Nieuws

‘Zelfgenezend’ vermogen van groot belang bij krimpgemeenschap

Gepubliceerd op
30 mei 2017

Het herstel en de ontwikkeling van een krimpgemeenschap vraagt om een organisch perspectief waarbij eerst en vooral wordt ingezet op het regeneratief vermogen van de gemeenschap, dat concluderen onderzoekers naar aanleiding van een onderzoek dat is uitgevoerd onder de vlag van de Wetenschapswinkel van Wageningen University & Research (WUR).

Ulrum is een bijzonder dorp in de gemeente De Marne in het noorden van Groningen. Meer nog dan  andere dorpen in de omgeving heeft Ulrum te maken met dalende inwonersaantallen en een forse afname van voorzieningen en openbare functies. De krimp in de regio laat onmiskenbaar zijn sporen na en de prognoses laten zien dat deze de ontwikkelingen de komende jaren nog verder door zullen zetten.

Versterken van sociale en fysieke infrastructuur

Binnen het project Ulrum 2034 is de afgelopen jaren een reeks van nieuwe projecten en initiatieven opgestart, gericht op het versterken van de sociale en fysieke infrastructuur van het dorp. Bijzonder aan Ulrum is vooral de reactie vanuit het dorp zelf op deze ontwikkelingen. Honderden Ulrumers zijn de afgelopen jaren meer betrokken geraakt bij het dorp. De afgelopen drie jaar (2014 – 2016) is dit project vanuit de Wetenschapswinkel gevolgd door verschillende studenten en hun begeleiders. De onderzoeksprojecten die zij hebben uitgevoerd hebben geleid tot een beter begrip van het functioneren van een dergelijk burgerinitiatief.

Een krimpgemeenschap kan gezien worden als een levend organisme waarvan de functies en activiteiten een ingewikkeld maar dynamisch proces vormen. Zo’n organisme kan groeien en in verval raken, maar kan ook in staat zijn zichzelf te herstellen, mits voldoende vitaal. Net als in de geneeskunde kan hiervoor het begrip ‘regeneratief vermogen’ vermogen gebruikt worden, het vermogen van een gezond organisme om zelf bijvoorbeeld beschadigd weefsel te vervangen. Dit weefsel heeft zowel betrekking op de fysieke als de sociale infrastructuur.

Web van verbindingen

Cruciaal voor dit regeneratief vermogen is dat er nieuwe ontmoetingen en verbindingen tussen mensen tot stand worden gebracht, binnen de gemeenschap en daarbuiten. Wanneer het ‘web’ van verbindingen en ontmoetingen tussen mensen hecht genoeg is draagt dit er toe bij dat mensen het gevoel krijgen onderdeel uit te maken van een gemeenschap en vervolgens ook eerder bereid zijn zich daarvoor in te spannen. Bovendien leidt deze interactie ook tot kruisbestuiving en evolutie van ideeën en initiatieven. Initiatieven die ook de lokale gemeenschap weer ten goede kunnen komen.

Kenmerkend aan zo’n proces is echter ook dat van te voren niet vast ligt welke oplossingen of resultaten er behaald zullen (kunnen) worden. Het (herstel)proces staat centraal, en niet een vastomlijnd eindresultaat. Dit vraagt ook om bijzondere vaardigheden van ondersteunende partijen. Het gaat er om te leren plannen met zelforganisatie, waarbij een verfijnde benadering - op basis van een doorlopende vinger aan de pols - de voorkeur verdient boven éénmalige of kortstondige (financiële) injecties.