Renkumse landgoederen en buitenplaatsen

Project

Renkumse landgoederen en buitenplaatsen

De Wetenschapswinkel vergaart kennis die de waarde van een reeks landgoederen en buitenplaatsen in de gemeente Renkum inzichtelijk maakt, om van daaruit met suggesties te komen hoe met die waarden zou moeten worden omgegaan.

Waardering van en voor de Kunstwarande

Door zowel verwaarlozing, als ongestructureerde bouwactiviteiten als gevolg van het ontbreken van een integrale visie zijn landgoederen en buitenplaatsen in de gemeente Renkum vervallen geraakt. De gemeente ontwikkelt een visie op kansen en mogelijkheden voor herstel van dit landgoederenlandschap.

De initiatiefgroep 'Visie voor de landgoederen' is van mening dat een waardestellend onderzoek vooraf dient te gaan aan visievorming en heeft de wetenschapswinkel gevraagd om dat uit te voeren aan de hand van de volgende vragen:

  • Wat is de cultuurhistorische waarde van het ensemble?
  • Wat is er nog zichtbaar en wat is nog te herstellen?
  • Hoe uniek is dit ensemble (in ruimer perspectief)?
  • Hoe kunnen we respectvol met de cultuurhistorie omgaan?

Onderzoek

Het onderzoek heeft aangetoond dat het ensemble van buitenplaatsen en landgoederen als zeer waardevol gezien moet worden, mits er oog is voor de verwevenheid van zowel de landschappelijke, historische, natuurlijke en kunsthistorische waarden. Vanuit het onderzoek wordt daar de kanttekening bij geplaatst dat het landschap zodanig verstild is door gebrek aan cultuur- en cultuurhistorische participatie van de bewoners, dat de waarden niet als zodanig door hen herkend en erkend worden.

Keijenberg, Renkum

Veel van de oorlogsschade is nimmer hersteld, waardoor veel buitenplaatsen en landgoederen geen gebouw als kern van de ruimtelijke structuur meer hebben. Dit maakt ook de oriëntatie bijzonder lastig. Daarbij speelt een rol dat wandelpaden zich langs de buitenkant van de objecten bevinden, waardoor het ontwerp niet vanuit één plek in ogenschouw genomen kan worden. Herstel is mogelijk door meer aandacht te besteden aan een stelsel van wandelpaden tussen Kasteel Doorwerth en Landgoed Mariëndaal, de meest robuuste objecten van dit landschap. Gezorgd moet worden dat de routes door de landgoederen en buitenplaatsen lopen en niet er langs. Waar mogelijk en zinvol moeten een verloren gegaan gebouw herbouwd worden en moet de functionele koppeling tussen gebouw en omliggend terrein zo goed mogelijk hersteld worden.

In ruimer perspectief is het ensemble zeer waardevol, zoals hierboven aangegeven. Hierbij speelt in landschappelijk opzicht een rol dat er grote hoogteverschillen zijn met hier en daar steilranden, kwelwater, geomorfologische ijstijdverschijnselen, de vergezichten op de rivier en de Betuwe. De combinatie van dit landschap, de geschiedenis van WO2 en de grote aantrekkingskracht op kunstenaars maakt het gebied ook in relatief opzicht zeer waardevol ten opzichte van andere landgoederenlandschappen in Nederland.

Een respectvolle omgang met dit gebied kan verkregen worden door meer aandacht te schenken aan participatie en door het voorkomen van waardenconflicten die een inbreuk opleveren voor hetgeen het gebied juist uniek maakt, de verwevenheid van diverse waarden. De verkenning van de mogelijkheden om het gebied tot leven te brengen kan geschieden in een vorm van participatieve valorisatie, waarvoor het onderzoek aan vijfstappenplan heeft aangereikt. De verweving van waarden is gediend bij het ontwikkelen van een stelsel van natuurwaarden die eigen zijn aan dit landschap.