Project

Pluimvee met Smaak

Duurzame kip krijgt vleugels

Pluimvee met Smaak is een voortdurende ontdekkingstocht naar een gewaardeerd, toekomstbestendig en rendabel productiesysteem voor vleeskuikens, waarin gezonde dieren met ideaal welzijn worden gehouden op een zeer milieuvriendelijke manier, en dat bijdraagt aan lekkere gezonde en veilige producten uit een transparante keten, waarin mensen graag werken.

Pluimvee met Smaak heeft voorstellen opgeleverd voor:

  • Het houderijsysteem: De ontwerpen Windstreek en Som der Delen voldoen ieder op geheel eigen wijze aan alle behoeften van het vleeskuiken, zijn goed werkbaar voor de pluimveehouder, kennen een lage lokale en globale milieudruk, zijn transparant voor het publiek en passen goed in het landschap, terwijl er nauwelijks antibiotica nodig is, en het eindproduct maar een beperkt hogere kostprijs heeft.
  • Productconcepten: Ook andere manieren van kip eten kunnen bijdragen aan verduurzaming van de gehele keten. WERELDelen, Vleeswaarden en Kip Culinair laten enkele mogelijkheden zien.
  • Veranderingen in de keten: Sleutels voor verdere verduurzaming van de vleeskuikensector.

Partners

Samen met vertegenwoordigers uit de hele keten en maatschappij ondernamen we deze expeditie. Velen hebben hun ideeën bijgedragen, in verschillende fasen van het project. Voor een overzicht van mensen, en de organisatie , die ze vertegenwoordigen: zie pagina 30 van de brochure.

Maar we zijn er nog niet! Een ieder die een rol wil spelen in de verdere verduurzaming van de pluimveevlees sector nodigen we van harte uit contact met ons op te nemen, om te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen.

Praktijkrealisatie Windstreek

Een consortium van partijen werkt hard aan de praktijkrealisatie van Windstreek, een van de ontwerpen uit Pluimvee met Smaak. Ondersteund vanuit SBIR is een eerste haalbaarheidsstudie uitgevoerd, waaruit blijkt dat 1) natuurlijke ventilatie in Windstreek robuust is toe te passen in uiteenlopende omstandigheden v.w.b. wind, buitentemperatuur en oriëntatie van de stal; 2) Windstreek als totaalconcept flexibel bij kan dragen aan de landschappelijke kwaliteit van uiteenlopende landschappen; 3) het houderijconcept goede kansen heeft in de markt, zowel als stal als het vlees wat er uit komt.

Windstreek

Houderijconcept

Windstreek is een innovatief en duurzaam houderijconcept voor kippen waarin dierenwelzijn, duurzaamheid en de unieke landschappelijke inpassing van de stal centraal staan. In november is de officiële opening van Windstreek. Dit ontwerp is gerealiseerd in samenwerking met meerdere partijen, waaronder Wageningen Livestock Research.

De Windstreek haalt een oeroud bouwprincipe van stal, door te bouwen op de heersende wind. In combinatie met de zonnecollectoren is daardoor mogelijk dat vleeskuikens altijd frisse lucht hebben én een behaaglijke temperatuur, zonder ingewikkelde ventilatietechniek. De radicaal andere stalvorm laat binnen geleidelijk overvloeien in buiten. In het lage gedeelte bevindt zich een warme, geïsoleerde broedkap. Een veilige en geborgen omgeving waar de jonge kuikentjes uit het ei komen en de pluimveehouder makkelijk overzicht kan houden. Naarmate ze ouder worden, komt steeds meer ruimte beschikbaar in de tot elf meter oplopende verblijfsruimte die overgaat in een overdekte uitloop en een bomenrij. Die bomenrij is niet alleen voor de aardigheid, maar dient ook als fijnstoffilter en kan desgewenst gebruikt worden als buitenuitloop.

Windstreek is een houderijconcept wat ontstaan is uit het project Pluimvee met Smaak. Dit project is afgerond in 2012. Sindsdien is Wageningen Livestock Research actief betrokken gebleven bij de ontwikkeling van Windstreek en is een partner in het consortium dat het prototype in Raalte heeft gerealiseerd. Informatie over deze ontwikkelingen en de actuele stand van zaken is te vinden op de website van Windstreek.

Nieuws

Analyse

De resultaten van Pluimvee met Smaak zijn tot stand gekomen in verschillende fasen. Daaraan is denkwerk te pas gekomen, met stakeholders uit de hele productieketen, of met experts van Wageningen UR. Naast de ontwerpen, productconcepten en veranderingen in de keten heeft dit een aantal deelproducten opgeleverd. Hier een overzicht:

Collectieve Systeemanalyse

Systeemanalysepluimvee26nov2009026.jpg

Tijdens de workshop collectieve systeemanalyse zijn de kansen en belemmeringen voor vernieuwing in kart gebracht met stakeholders. Download het verslag.

Behoeftenanalyse

BehoefteninventarisatiesPluimveemetSmaakthumbnail8.jpg

Achtergrondinformatie over de behoeften van vier belangrijke spelers in de pluimveevleesproductie; het kuiken, de boer, de burger/consument en het milieu. De behoeftenanalyses zijn samengesteld gemaakt op basis van literatuuronderzoek en gesprekken met experts. Download de behoeftenanalyse

Programma van Eisen

5172.jpg

Voor het vleeskuiken zijn de behoeften vertaald naar een zo precies mogelijk gekwantificeerd Programma van Eisen. Download het Programma van Eisen van het Vleeskuiken (Engels).

Sustainable feed for chicken meat

Sustainablefeedforchickenmeat2.jpg

Een consultancy-rapport over de mogelijkheden om de milieu-impact van het voergebruik bij trager groeiende vleeskuikens te verminderen, uitgevoerd door studenten van Wageningen UR in opdracht van Pluimvee met Smaak. Download Sustainable feed for chicken meat.

Grondslagen voor stofarme dierhouderijontwerpen

grondslagen2.jpg

Verkenning door experts van welke uitgangspunten bijdragen aan een stofarme dierhouderij (waaronder aandacht voor pluimvee).

Download de Grondslagen voor stofarme dierhouderijontwerpen.

Economische berekeningen ontwerpen

euroteken1.jpg

Izak Vermeij heeft een geïnformeerde inschatting gemaakt van wat de consequenties van de ontwerpen voor de kostprijs zouden zijn. Download de Economische berekeningen Pluimvee met Smaak.

Ontwerpen Rick Verhoijsen

In januari heeft Rick Verhoijsen, student agrotechnologie van Wageningen University zijn eindverslag van zijn BSc thesis gepresenteerd. Hij heeft meegewerkt in het project Pluimvee met Smaak en heeft drie ontwerpen gemaakt voor het dier- en mensvriendelijk verwijderen van vleeskuikens uit een stal aan het einde van een ronde.

Productconcepten

Pluimvee met Smaak denkt dat ook in de kipconsumptie veranderingen nodig zijn om verduurzaming van de vleeskuikensector te realiseren. Foodies van de Youth Food Movement genereerden in een workshop mogelijke ideeën over hoe dat zou kunnen. De jonge koks van de Green Peas ontwikkelden vervolgens drie productlijnen voor duurzaam geproduceerde kip, vanuit het idee dat er veel meer zou kunnen en moeten gebeuren met andere delen van de kip dan de filet.

De ontwikkelde productlijnen combineren duurzaam geproduceerde kipdelen met de consumententrends gemak, smaak en gezondheid, waardoor de gehele kip beter kan worden verkocht tegen een faire prijs.

Bekijk ook het rapport 'Smaakvol Pluimvee - Waar liggen mogelijkheden voor Pluimvee met Smaak' van de Green Peas.

Duurzame kipproducten

duurzame kant en klaar maaltijden

De kant en klaar maaltijden van WERELDelen™ combineren de internationale keuken met lokale producten, zoals de Ketjap Kip, met rijst en spitskool, of de Kip Tajine, met couscous en pompoen. 

duurzame vleeswaren

De Vleeswaarden™-lijn voorziet in allerlei broodbeleg, zoals kippenspek en kippenleverpastei.    

KipCulinairBallontine180px5.jpg

Met Kip Culinair wordt Franse haute cuisine toegankelijk voor de thuiskok. Bijvoorbeeld in de vorm van de Poulet Ballontine: kipfarce gewikkeld in dijvlees en spek, met een krokant laagje deeg eromheen.

™: WERELDelen™ en Vleeswaarden™ zijn gedeponeerde handelsmerken.


Vuilnisbakkenkip

In de serie de Wilde Keuken is Wouter Klootwijk op zoektocht naar de antwoorden op schijnbaar alledaagse voedselvraagstukken. In de aflevering 'Vuilnisbakkenkip' probeert hij zijn 4 vleeskuikens met huis-tuin- en keukenafval te voeden en te laten scharrelen. Door de boer-op-te-gaan bij een ouderdierenhouderij, kuikenbroederij, en vleeskuikenhouderij geeft Wouter een verhelderend kijkje in de gespecialiseerde pluimveevleesketen. Er zijn ouderdieren, (groot)ouderdieren, en de ouders weer daarvoor nodig om het huidige snel groeiende vleeskuiken te fokken, die van 0 tot 2500 gram groeit in 6 weken. Het ligt in de genen om te groeien in samenwerking met hoogwaardig voer, groeien op keukenafval en scharrelen wil dan niet meer zo lukken

Ontwerpen

De Som der Delen en de Windstreek laten zien dat integrale duurzaamheid heel verschillende vormen kan aannemen.

Beide ontwerpen voldoen aan alle behoeften van het vleeskuiken, zijn goed werkbaar voor de pluimveehouder, kennen een lage lokale en globale milieudruk, zijn transparant voor het publiek en passen goed in het landschap, terwijl er nauwelijks antibiotica nodig is, en het eindproduct maar beperkt duurder is.

De Som der Delen

Download de brochure
Download de brochure

In de Som der Delen worden al die doelen bereikt door tegelijk kuikens van meer leeftijden te houden. Daardoor kan de ruimte veel efficiënter worden benut en overtollige warmte van de oudere kuikens worden hergebruikt voor de jonge. Dit systeem maakt het ook mogelijk om elke week vers te leveren. De schaal van het systeem is zo gekozen dat er steeds een hele vrachtwagen kan worden gevuld. In de kraamkamer komen eieren uit en brengen de jonge kuikens de eerste drie weken door in een veilige, goed geïsoleerde ruimte, waar geen ziekteverwekkers binnen kunnen komen. De laatste vijf weken (de haantjes wat langer, de hennetjes wat korter) brengen ze door in een van de natuurlijk geventileerde afdelingen aan de buitenkant, met open uitzicht naar buiten en een overdekte uitloop. Bezoekers van het bedrijf kunnen de kuikens in alle fasen van hun leven zien.  

De Windstreek

Download de brochure
Download de brochure

De Windstreek haalt een oeroud bouwprincipe van stal, door te bouwen op de heersende wind. In combinatie met de zonnecollectoren is daardoor mogelijk dat vleeskuikens altijd frisse lucht hebben én een behaaglijke temperatuur, zonder ingewikkelde ventilatietechniek. De radicaal andere stalvorm laat binnen geleidelijk overvloeien in buiten. In het lage gedeelte bevindt zich een warme, geïsoleerde broedkap. Een veilige en geborgen omgeving waar de jonge kuikentjes uit het ei komen en de pluimveehouder makkelijk overzicht kan houden. Naarmate ze ouder worden, komt steeds meer ruimte beschikbaar in de tot elf meter oplopende verblijfsruimte die overgaat in een overdekte uitloop en een bomenrij. Die bomenrij is niet alleen voor de aardigheid, maar dient ook als fijnstoffilter en kan desgewenst gebruikt worden als buitenuitloop.


Downloads

De Som der Delen en de Windstreek zijn tijdens ontwerpatelier II van Pluimvee met Smaak in detail uitgewerkt door een vleeskuikenhouder, dierenarts, systeembouwer en architect en het projectteam Pluimvee met Smaak, ondersteund door expertise vanuit de pluimveesector en Wageningen UR.


Het ontwerpatelier leverde onder meer drie eerste schetsen op voor integraal duurzame pluimveevleesproductie: de Samen Wei, Kip op Weg en de Kippenvallei. Het publiek dat de presentaties van de ontwerpen bijwoonde, zag veelbelovende elementen in alle drie de ontwerpen.

Een beschrijving van de ontwerpen vindt u in het verslag van het Ontwerpatelier.

samen wei
De kippenvallei
Kip op weg

Downloads


Andere producten voor en resultaten van het Ontwerpatelier kunt u hieronder downloaden:

De keten in kaart

een schets van de huidige productieketen van pluimveevlees, zoals gemaakt door de deelnemers, en voorzien van belangrijke kansen en belemmeringen voor integrale duurzaamheid.

De doelenboom

de doelen van de deelnemers voor het te ontwerpen systeem.

Rapportage Ontwerpatelier

een compleet verslag van het Ontwerpatelier, inclusief beschrijvingen van het proces en de producten.

Veranderingen in de keten

De keten in beweging

Met één kleine aanpassing voor duurzaamheid in de keten ben je er nog niet. Verduurzaming van de pluimveehouderij is een gedeelde verantwoordelijkheid, waar velen al aan werken. Sommige duurzaamheidsdoelen zijn prima te bereiken door een betere pluimveestal. Voor de meeste is echter ook actie en verandering nodig op hele andere plekken in de keten, of in de markt. Klik op de keten om verder te lezen over welke partijen allemaal in beweging dienen te komen.

Klik op de keten om verder te lezen over welke partijen allemaal in beweging dienen te komen.
Klik op de keten om verder te lezen over welke partijen allemaal in beweging dienen te komen.

Samenwerking

Parallel aan Pluimvee met Smaak, richt Well-Fair Eggs zich ook op integrale verduurzaming van ons voedselproductie systeem, maar dan wat betreft verwerking van eieren van leghennen. Beide projecten werken veel samen en kunnen zo gezamenlijk meer oppakken. Op deze manier kunnen beide projecten van elkaar profiteren en zijn er meerdere meedenkende experts betrokken.

Pluimvee met Smaak en Well-Fair Eggs hebben gezamenlijk een inhoudelijk en strategisch klankbord in het ‘Platform Pluimveehouderijprojecten’. Dit platform komt circa twee keer per jaar bij elkaar om de projecten van advies te dienen en te bekijken welke rol de leden zelf kunnen spelen in het verduurzamen van de betrokken sectoren. Zie hier wie er allemaal deelneemt aan het platform.

Pluimvee met Smaak hecht grote waarde aan interactie met betrokkenen van binnen en buiten de sector. Daarom voeren we de belangrijke stappen in het ontwerpproces (zoals de systeemanalyse, de ontwerpateliers en het uitwerken van de kennisvragen) zoveel mogelijk samen met die mensen uit. Hieronder vindt u een overzicht van de partijen, die in één van de fasen van het project bij één of beide projecten hebben meegedacht.