Surveillance en bestrijding

Uitbraken van aangifteplichtige besmettelijke dierziekten, zoals mond en klauwzeer (MKZ), klassieke varkenspest (KVP) en klassieke vogelpest (AI) hebben grote maatschappelijke en economische gevolgen. In Nederland komen dergelijke dierziekten gelukkig weinig voor.

Vroegdetectie systemen

Het snel detecteren van een introductie van een besmettelijke dierziekte is van groot belang. Immers,  als een ziektekiem een lange periode vrij kan circuleren, levert dit een verhoogd risico voor verspreiding naar meerdere veehouderijen. Het wordt dan moeilijk om een epidemie onder controle te krijgen, met name in gebieden met een hoge dichtheid aan dieren en veehouderijen.

Ervaring met recente epidemieën in Nederland (klassieke varkenspest in 1997 en vogelpest in 2003) laten zien dat snelle detectie van de eerste introductie moeizaam verloopt en te lang duurt. De epidemiologiegroep doet daarom onderzoek naar systemen die nieuwe introducties sneller opsporen en detecteren.

Evaluatie van diagnostische testen

Eén van onze belangrijke taken is de ontwikkeling van diagnostische tests. Dit richt zich op het uitbreiden van het diagnostische arsenaal met testen voor ziektes die nog niet in Nederland voorkomen en op de vervanging van bestaande testen zodat besmettingen sneller aangetoond kunnen worden.

Om diagnostische testen doeltreffend in te kunnen zetten is een gedegen validatie van testsensitiviteit en testspecificiteit nodig. Daarvoor moet de echte status (is een dier werkelijk besmet, scheidt het inderdaad virus uit, etc.) bekend zijn. Een perfecte test met een testsensitiviteit van 100% en een testspecificiteit van 100% (de “goudstandaard”) om die echte status vast te stellen is echter meestal niet voorhanden. In dit soort gevallen - en wanneer de prevalentie laag is - biedt een Bayesiaanse analyse uitkomst.

Binnen de epidemiologiegroep is ruime ervaring opgebouwd met dit soort statistische analyses die succesvol toegepast is op bijvoorbeeld de evaluatie van diagnostische testen voor mond-en-klauwzeer en voor aviaire influenza.

Testresultaten

Evaluatie bestrijdingsstrategieën

Met epidemiologische modellen kan het effect van verschillende bestrijdingsstrategieën vergeleken worden, bijvoorbeeld door uitbraken te simuleren met een computer. We hebben ruime ervaring opgebouwd met rekenintensieve methodes. Hiermee kunnen verschillende soorten vragen beantwoord worden. Hoeveel kilometer rond een gedetecteerd bedrijf moet gevaccineerd worden om de epidemie effectief in te dammen? Kan de bestrijding effectiever door onderscheid te maken in diersoort, bedrijfstype en regio?

Als simulatieresultaten tot op dierniveau bekend zijn, kunnen ook verschillende screeningsscenario’s geëvalueerd worden om het land na de uitbraak vrij te kunnen verklaren. Bovendien kunnen de resultaten als invoer dienen voor een economische analyse om de kosten en baten van bestrijdingsstrategieën tegen elkaar af te wegen.

Gesimuleerde uitbraak van mond- en klauwzeer die bestreden wordt door in 2 km rond gedetecteerde bedrijven te vaccineren. Infectieuze bedrijven (rood), gedetecteerde en geruimde bedrijven (zwart), preventief geruimde bedrijven (blauw) en gevaccineerde bedrijven (geel).
Gesimuleerde uitbraak van mond- en klauwzeer die bestreden wordt door in 2 km rond gedetecteerde bedrijven te vaccineren. Infectieuze bedrijven (rood), gedetecteerde en geruimde bedrijven (zwart), preventief geruimde bedrijven (blauw) en gevaccineerde bedrijven (geel).