Project

Gebruiksmogelijkheden van knolgewassen - yacón

Het tropische knolgewas yacón, is goed te telen in Nederland en kan nieuwe kansen bieden als extra gewas op het veld voor nichemarkten en om de strijd met zwaarlijvigheid aan te binden. Wageningse onderzoekers brachten in opdracht van de Stichting Climaxplant voor de Wetenschapswinkel van Wageningen UR de mogelijkheden voor het Zuid-Amerikaanse gewas in kaart. Met name de unieke smaak en textuur van yacón bieden het product kansen.

yacon

In tegenstelling tot andere wortelachtige producten heeft yacón een fruitige zoete smaak. Smaak en textuur worden vaak omschreven als een kruising tussen appel, peer en watermeloen qua smaak en wortel of rettich qua textuur. Het product is zowel rauw als gekookt in diverse maaltijden te verwerken, waarbij wel rekening gehouden moet worden met een bruinverkleuring vergelijkbaar met appel en knolselderij. Gezien de eigenschappen zou yacón in calorierijke gerechten kunnen worden gebruikt in plaats van aardappel of pasta. Er ontstaat dan een laag-calorie gerecht. Ook biedt yacón mogelijkheden als grondstof voor zoetstof en stroop, die een andere zoetsensatie geven als van sacharose uit suikerbieten.

Yacón bevat inuline dat wordt gebruikt als zoet- en vetvervanger in laagcalorische producten. Mogelijk is dit gewas een alternatief voor cichorei dat nu voornamelijk gebruikt wordt voor de productie van inuline. De metingen gaven aan dat het gehalte in yacón te laag is voor industriële winning. Bovendien is de gemiddelde ketenlengte van het molecuul inuline (een belangrijk kwaliteitsaspect voor een zoet- of vetvervanger) te kort.

Yacón wordt in de Andes zowel vers (knol) als verwerkt (knol, stengel, blad) gegeten en als  veevoer (blad en stengel). De onderzoekers van Wageningen UR richtten zich in het project vooral op bruikbaarheid van de knol.

Knolgewassen nemen een steeds minder prominente plaats in op de Nederlandse eettafel. Hierdoor dreigen diverse reeds vergeten rassen daadwerkelijk te gaan bereiken. Stichting Climaxplant zet zich in om deze gewassen te bewaren voor de toekomst. Hiervoor is het nodig dat dit type producten voor de consument weer meerwaarde krijgt. Dit onderzoek is er op gericht mogelijkheden hiervoor in kaart te brengen.

Het onderzoek van Wageningen UR draagt ertoe bij om, in lijn met de doelstelling van Stichting Climaxpant, boeren in Nederland die niet meedoen aan de gangbare schaalvergroting een rendabel alternatief te bieden met groenten uit verre streken of groenten die bijna vergeten zijn. 

Stichting Climaxplant legt zich toe op de teelt en ontwikkeling van nieuwe gewassen en producten voor land- en tuinbouw. Ketenlang en sectorbreed, d.w.z. samenwerking met andere primaire producenten en met veredelaars, verwerkers en marketeers. Ze beschikt over 18 ha cultuurgrond en een landwinkel waarin de eigen (nieuwe) en producten van andere producenten uit de streek worden verkocht. Climaxplant is lid van de Coöperatie Landwinkel Nederland, Slow Food Nederland en LTO Noord. In haar werk fungeert de Stichting als Research & Development organisatie voor haar verpachtende organisatie Stichting IJsselland uit Deventer en voor de Vereniging Toer de Boer op in de IJsselvallei en Noord Veluwe. Dat wil zeggen dat resultaten van onderzoek altijd gedeeld worden met andere boeren uit deze organisaties en waar mogelijk gezamenlijk in productie en in de handel worden gebracht.

Climaxplant richt zich in haar onderzoek voornamelijk op een 3-tal soorten van producten: spijsolies, glutenvrije granen en zetmeeldragers (knollen en spekbonen). Wat betreft de zetmeeldragers moet hierbij voornamelijk gedacht worden aan vergeten oude aardappelrassen en bonensoorten (spekbonen), maar ook aan voor Nederland nieuwe knolgewassen zoals Oxalis tuberosa (Oca), Tropaeolum tuberosum (Mashua) en Polymnia sonchifolia (Yacón) (zie foto).

Afronding

2006

Download

Opdrachtgever

Stichting Climaxplant

Projectcoördinatie

Agrotechnology & Food Sciences Group, Wetenschapswinkel van Wageningen UR - Conny van der Heijden

Uitvoering

Agrotechnology & Food Sciences Group van Wageningen UR - Arnold Braaksma

Financiering

Wetenschapswinkel Wageningen UR

Contact

Conny van der Heijden, Projectcoördinator