Fipronil - de kip en het ei

Dossier

Fipronil - de kip en het ei

In eieren van Nederlandse pluimveebedrijven trof de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) in de zomer van 2017 Fipronil aan. Dit insecticide werd gebruikt voor het bestrijden van vogelmijt, ook wel bekend als bloedluis. Dat is niet toegestaan in de pluimveesector. Wageningen University & Research analyseerde de eieren op Fipronil. Ook doen we al jaren onderzoek naar het bestrijden van vogelmijt.

Fipronil in eieren

Fipronil wordt gebruikt in diergeneesmiddelen tegen vlooien, mijten en teken bij honden en katten. Dit insecticide mag echter niet gebruikt worden bij dieren die worden ingezet voor de voedselketen. Na het aantreffen van Fipronil in eieren, vroeg de NVWA ons instituut voor voedselveiligheid RIKILT om de eieren te analyseren.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

RIKILT test eieren op Fipronil (bron: Resource)

Vogelmijt bestrijden

Vogelmijt is de belangrijkste plaag in de legpluimveesector. Deze plaag richt aanzienlijke schade aan in de pluimveehouderij en tast de gezondheid en het welzijn van mens en dier aan. Wageningen University & Research onderzoekt de oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen voor het bestrijden van vogelmijt.

Wat is een vogelmijt / bloedluis (plaag)?

De vogelmijt Dermanyssus gallinae (ook wel bloedluis genoemd) is een parasiet van minder dan één millimeter groot dat, bij grote aantallen, grote effecten en gevolgen heeft op de gezondheid en het welzijn van mens en dier.

  • Is de meest voorkomende parasiet bij leghennen in Europa.
  • Kost de Europese legpluimveehouders waarschijnlijk € 130 miljoen per jaar (economische getallen uit 2004), maar tegenwoordig naar verwachting meer. 
  • Is een plaag die ook voorkomt bij sierpluimvee en -vogels, vee en huisdieren en kan bij de mens tot allergische reacties leiden.
  • Beheersing is nog belangrijker bij koppel met onbehandelde hennen.

Lees meer over vogelmijt / bloedluis.

Wat zijn de gevolgen van vogelmijt?

Waarom is een vogelmijtplaag moeilijk te beheersen?

Monique Mul, onderzoeker diergezondheid bij Wageningen Livestock Research: ‘Met de bestrijdingsmiddelen die contact moeten hebben met de vogelmijt om effectief te zijn, bereik je maar een klein deel van de populatie. De mijt verstopt zich namelijk in gaten en kieren waar het middel niet bijkomt. Eens in de twee, drie dagen komt een deel van de populatie in het donker hooguit twee uur tevoorschijn om bloed te tappen bij de hen. Bovendien hebben de huidige middelen een korte werkingstijd om residuen te voorkomen. Vandaag sprayen biedt geen garantie dat het na vijf dagen nog werkt op de mijt zelf.’ Tot slot ontwikkelen de mijten razendsnel resistentie.

Kun je een vogelmijtplaag voorkomen?

Voor het bestrijden van de vogelmijt zijn weinig middelen voorhanden die een langdurig effect hebben. Van een aantal middelen die toegepast worden, ontbreekt de kennis over de effectiviteit. Het belangrijkste blijven preventieve maatregelen en populatie onderdrukkende maatregelen om de populatie te voorkomen of zo laag mogelijk te houden. Een combinatie van middelen, maatregelen en methoden is het meest effectief. Elke pluimveehouder heeft drie mogelijkheden om een vogelmijtplaag te voorkomen;

  1. de introductie en verspreiding van vogelmijt voorkomen;
  2. de populatiegroei vertragen of
  3. de levenscyclus onderbreken door het sturen van het leefgebied van de vogelmijt (schuilplaatsen verminderen, minder optimale temperaturen), het nemen van hygiënemaatregelen zoals het gebruikmaken van een stofzuiger of een hoge druk (stoom)reiniger en hitte behandelingen van de stal of door het toepassen van bestrijdingsmethoden.

Bestaat er een duurzame methode om vogelmijt te beheersen?

IPM (geïntegreerde plaagbeheersing) is een methode om een vogelmijt / bloedluisbesmetting gestructureerd aan te pakken. Met een geïntegreerde aanpak wordt bedoeld dat je alle mogelijkheden en methoden toepast om de groei van een vogelmijtpopulatie te voorkomen en te beperken. Een chemische (synthetische) bestrijding wordt alleen als laatste redmiddel toegepast. Binnenkort volgt er een publicatie van IPM voor vogelmijt / bloedluis; alle 8 stappen zijn ingevuld door onderzoekers samen met pluimveehouders.