Vogelmijt bloedluis aanpak preventie

Dossier

Vogelmijt / bloedluis

Vogelmijt (ook wel bloedluis genoemd) is de belangrijkste plaag in de legpluimveesector. Deze plaag richt aanzienlijke schade aan in de pluimveehouderij en tast de gezondheid en het welzijn van mens en dier aan. Wageningen University & Research onderzoekt de oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen voor het bestrijden van vogelmijt.

Economische schade en dierenwelzijn

Vogelmijt Dermanyssus gallinae is de meest voorkomende parasiet bij leghennen in Europa. In de Nederlandse professionele legpluimveehouderij wordt de schade door productieverlies en door bestrijdingskosten geschat op ca 11,5 miljoen euro per jaar. Om de productie en het welzijn en gezondheid van de hen te waarborgen zullen we de vogelmijt moeten bestrijden en beheersen.

gevolgen_vogelmijt.JPG

Vogelmijt / bloedluis kan leiden tot:

  • Toename van stress en onrust in de koppel, net als agressief gedrag en pikkerij
  • Afname van de ei-productie en slechtere ei-kwaliteit door dunnere schaal en bloedstippen op het ei
  • Bloedverlies door mijten met populaties tot wel 500.000 mijten per hen, wat leidt tot bloedarmoede en soms sterfte
  • Verspreiden van pluimveeziekten veroorzaakt door bacteriën en virussen

Waarom is vogelmijt moeilijk te bestrijden?

Met bestrijdingsmiddelen die contact moeten hebben met de vogelmijt bereik je maar een klein deel. Bovendien hebben de huidige middelen een korte werkingstijd om residuen te voorkomen. Vandaag sprayen biedt geen garantie dat het na vijf dagen nog werkt op de mijt zelf. Tot slot ontwikkelen de mijten razendsnel resistentie.

De mijt verstopt zich in gaten en kieren. Hij komt maar eens in de twee, drie dagen in het donker hooguit twee uur tevoorschijn om bloed te tappen.
Monique Mul, onderzoeker Wageningen Livestock Research

Lees meer in het artikel in Resource:

Hoe voorkom je een plaag?

Er zijn weinig middelen voorhanden die een langdurig effect hebben. Een combinatie van middelen, maatregelen en methoden is het meest effectief. Elke pluimveehouder heeft drie mogelijkheden om een vogelmijtplaag te voorkomen:

  • De introductie en verspreiding van vogelmijt voorkomen
  • De populatiegroei vertragen
  • De levenscyclus onderbreken door het sturen van het leefgebied van de vogelmijt (schuilplaatsen verminderen, minder optimale temperaturen), het nemen van hygiënemaatregelen zoals het gebruikmaken van een stofzuiger of een hoge druk (stoom)reiniger en hitte behandelingen van de stal of door het toepassen van bestrijdingsmethoden.

Gebruik de hulplijst om de risicofactoren te bepalen voor de insleep en versleep van vogelmijten:

Achtergrondinformatie

Meer over de vogelmijt / bloedluis

Een vogelmijt is ongeveer 0,6 millimeter lang, heeft acht poten en geen echte mond maar monddelen. Na een bloedmaaltijd kleurt het dier van grijs/zwart naar rood. Gemiddeld leeft een bloedluis twintig dagen. De vrouwtjes leggen in die periode gemiddeld 50 eitjes. Een andere naam voor Dermanyssus gallinae is vogelmijt.

Niet alleen de kip kan last hebben van deze parasiet. De plaag komt ook voor bij sierpluimvee en -vogels, huisdieren, vee en de mens, waar het tot allergische reacties kan leiden. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat vogelmijten uit verlaten nesten huizen betreden en tijdens de nacht een bloedmaaltijd haalt bij de mens.

Levenscyclus van de parasiet

Levenscyclus van de vogelmijt

De vogelmijt heeft bloed nodig voor het volbrengen van de levenscyclus. Bloed is noodzakelijk voor de ontwikkeling van protonymf naar deutonymf, voor de ontwikkeling van deutonymf naar volwassen vogelmijt en voor het produceren van vogelmijteieren door het volwassen vogelmijtvrouwtje. Voor de ontwikkeling van ei naar larf en van larf naar protonymf is geen bloedmaaltijd nodig. Het bloed van vogels zorgt voor de snelste en meest succesvolle voortplanting van de vogelmijt.

Ze verspreiden deze ziekteverwekkers

Pathogenen die door de bloedluis/vogelmijt verspreid kunnen worden
Bacteria Salmonella spp. P. multocida (fowl cholera) Chlamydia spp. Borrelia anserine E. rhusiopathiae Listeria monocytogene Coxiella Burnetti
Viruses EEE.WEE, VEE (togavirus) St. Louis Encephalitis (arbovirus) Fowl Pox Avian leucosis Newcastle disease (paramyxovirus) Avian Influenza A virus (H5N9)

De schaal van de plaag in Europa

Infestation of poultry red mite in Europe

De schade van bloedluizen voor Europese leghennenhouders werd in 2005 geschat op ruim 130 miljoen euro per jaar.  

Bestaat er een methode voor duurzame beheersing?

IPM (geïntegreerde plaagbeheersing) is een methode om een vogelmijtbesmetting gestructureerd aan te pakken. Met een geïntegreerde aanpak wordt bedoeld dat je alle mogelijkheden en methoden toepast om de groei van een populatie te voorkomen en te beperken. Een chemische (synthetische) bestrijding wordt alleen als laatste redmiddel toegepast.

Binnenkort volgt er een publicatie van IPM voor vogelmijt / bloedluis; alle 8 stappen zijn ingevuld door onderzoekers samen met pluimveehouders.

Bekijk ook ons dossier over IPM:

2017: Fipronil in eieren door gebruik insecticide

In eieren van Nederlandse pluimveebedrijven trof de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) in de zomer van 2017 Fipronil aan. Dit insecticide werd gebruikt voor het bestrijden van vogelmijt. Dat is niet toegestaan in de pluimveesector.

Fipronil wordt gebruikt in diergeneesmiddelen tegen vlooien, mijten en teken bij honden en katten. Dit insecticide mag echter niet gebruikt worden bij dieren die worden ingezet voor de voedselketen. Na het aantreffen van Fipronil in eieren, vroeg de NVWA het Wageningen University & Research instituut voor voedselveiligheid RIKILT om de eieren te analyseren.  

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

RIKILT test eieren op Fipronil (bron: Resource)

Economische gevolgen fipronilaffaire

Download hieronder de rapporten van Wageningen Economic Research.