Voorkomen van verenpikken

Dossier

Voorkomen van verenpikken

Om de ernstige gevolgen van overmatig verenpikken te beperken, wordt nu bij kuikens het puntje van de snavel behandeld. Vanaf 2018 mag dat niet meer in Nederland. Om het verenpikken tegen te gaan, werken pluimveehouders samen met Wageningen University & Research aan alternatieve maatregelen. Want kippen pikken elkaar soms letterlijk dood.

Verenpikken en kannibalisme komen veelvuldig voor bij kippen en kunnen veel ongerief (pijn, verwondingen, uitval) veroorzaken. Deze gedragsproblemen komen, in alle houderijen voor; dus zowel in intensieve houderijsystemen, als in biologische en hobbymatige pluimveehouderijen.

Factoren verenpikken

Veel verschillende factoren zijn van invloed op verenpikgedrag, o.a.: aanleg, strooisel, licht in de stal, groepsgrootte, zitstokken, bezetting, klimaat, uitloop, en samenstelling en vorm van het voer. Deze factoren kunnen elkaar ook nog eens beïnvloeden. Het is lastig om één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Vaak gaat het maandenlang goed, maar dan ontstaat er ogenschijnlijk ineens een uitbraak van verenpikken. Eén veranderende factor kan dan de spreekwoordelijke druppel zijn die de emmer doet over lopen. Het is daarom voor een pluimveehouder nog niet zo makkelijk op te lossen.

Bij verenpikken geldt dat voorkomen beter is dan genezen. Zodra kuikens tijdens de opfok met verenpikken beginnen, kan het ze bijna niet meer worden afgeleerd.

Huidige oplossing: behandelen van de snavels

Om de gevolgen van verenpikken te verminderen, werd voorheen de snavelpunt van kippen en kalkoenen verwijderd. De snavel wordt met behulp van een infraroodstraal behandeld. De straal doodt het puntje van de snavel. Dit valt er na ongeveer twee weken af. Voor kippen is dit inmiddels in Nederland verboden.

De punt van de snavel is gevoelig. Het behandelen van de snavel wordt daarom in het kader van dierenwelzijn onwenselijk geacht.  De behandeling is pijnlijk en kan blijvend pijn geven. Bovendien lost de behandeling de oorzaak van verenpikken niet op, maar is het slechts symptoombestrijding. Voor kippen is een pakket aan preventieve maatregelen ter voorkoming van beschadigend pikgedrag. Deze staan beschreven in diverse publicaties (zie o.a. de downloads). Voor kalkoenen is er helaas nog geen afdoende oplossing beschikbaar.

Wij onderzoeken alternatieven

Om het kippenwelzijn te verbeteren, doen Wageningse wetenschappers al jaren onderzoek naar de vele factoren die het pikgedrag beïnvloeden. Het onderzoek maakt in ieder geval duidelijk dat de oplossing gezocht moet worden in een juiste mix van maatregelen op het gebied van voeding, verzorging en huisvesting en het fokken van kippen die minder pikken.

Oplossingen

Om de juiste mix aan maatregelen voor elke pluimveehouder te vinden, volgen onderzoekers van Wageningen University & Research nu onder meer de kippen van enkele pluimveehouders uit de reguliere sector die al geen snavels meer behandelen. Van de opfok tot het einde van de legperiode wordt gekeken hoe het met alle kippen in de stal gaat, wat de boer doet, en wat de dieren aan voer, licht en strooisel krijgen. De informatie wordt samengevoegd met die van Engelse onderzoekers die op een vergelijkbare manier gegevens verzamelen, om het onderzoek te versnellen en de zeggingskracht te vergroten.

Selecteren op genetische kenmerken

Het Animal Breeding and Genomics Centre van Wageningen University & Research kijkt sinds 2004 samen met het internationale fokkerijbedrijf Hendrix Genetics naar de genetische component van sterfte door verenpikken, oftewel kannibalisme. Ze hebben ontdekt dat sterfte door kannibalisme erfelijk is en dus met een goed fokkerijbeleid terug te dringen is. Het bedrijf past die kennis toe op een eigen selectielijn, en wordt daarbij geadviseerd door de onderzoekers. Het resultaat tot nu toe is een daling van de sterfte door kannibalisme met een paar procent per generatie.

De wetenschappers hebben aanwijzingen dat het selecteren op sociaal gedrag van kippen in de fokkerij zal leiden tot een vermindering van het verenpikken. Als kippen namelijk minder angstig en stressgevoelig zijn, gaan ze minder snel over tot excessief gedrag zoals kannibalisme.

Verenpikken bij hobbykippen

Ook hobbykippen kunnen beschadigend pikgedrag vertonen. Als kippen eenmaal aan het pikken zijn, is het erg moeilijk om het te stoppen. Mogelijke maatregelen zijn:

  • Kippen gaan soms veren eten uit een behoefte, die ontstaat doordat het voer niet helemaal optimaal is. Zorg dus voor een goed uitgebalanceerd voer. In principe is legkorrel goed, maar als er veel andere zaken bij gevoerd worden, kan er een onbalans ontstaan.
  • Verstrek ruwvoer, b.v. luzernebaaltjes, kan pikkerij tegengaan. De dieren zijn er druk mee (vooral als er ook nog wat te eten in te vinden is) en het is goed voor de darmwerking. Ook het verstrekken van allerlei groenvoer kan helpen. Let er wel op dat (te)veel ruw/groenvoer ook een onbalans in het totale voeraanbod kan geven.
  • Ontwormen van kippen kan ook helpen de darmwerking te verbeteren. Hoe beter de darmwerking, hoe beter de voerbenutting en hoe minder kans er is op een onbalans in het voer.
  • Verstrek pikstenen, zoals cellenbetonblokken uit de bouwmarkt, desgewenst in kleine stukken gebroken. Niet alle kippen zullen ze gebruiken, maar als ze het wel doen, dan is het niet alleen afleiding, maar ook een natuurlijke manier om de snavels iets botter te maken.
  • Zorg voor een fris klimaat in het hok door o.a. de mest en nat strooisel regelmatig te verwijderen.
  • Let op parasieten. Als de kippen veel last hebben van bloedluizen kunnen ze gaan verenpikken.
  • Zorg ervoor dat kippen niet door gaan pikken op verwondingen. De verwonding insmeren met berkenteerolie of behandelen met een violetspray kan daarbij helpen. Eventueel kunt u de verwonde kip apart zetten tot deze genezen is.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Downloads

Publicaties

NL publicaties WUR

EN publicaties WUR

Recente publicaties

Meer publicaties