Situatie Afrikaanse varkenspest maart 2014

Op 24 januari 2014 werd bekend dat Afrikaanse varkenspest (AVP) was vastgesteld bij wilde zwijnen in Litouwen. Na een periode van bijna 7 jaar, waarin het virus zich via Georgië had verspreid over grote delen van West-Rusland, was daarmee de introductie in de EU een feit. Op 15 februari 2014 volgde Polen met een melding van twee wilde zwijnen met AVP. De Russen gooiden de grenzen dicht voor Europese varkens en varkensvlees, en iedereen werd weer even wakker geschud.

Een stukje geschiedenis

Verspreiding AVP 2007-2014 (Bron: SCFCAH-presentatie Polen, 4-5 maart 2014)
Verspreiding AVP 2007-2014 (Bron: SCFCAH-presentatie Polen, 4-5 maart 2014)

In 2007 werd Afrikaanse varkenspest vastgesteld in Georgië. Dit was voor het eerst in decennia dat het virus weer uit Afrika ontsnapte. Vrijwel zeker is dat gebeurd door het voeren van keukenafval aan Georgische varkens, afkomstig van schepen die op Oost-Afrika voeren. De diagnose AVP werd vrij laat gesteld, en tegen die tijd was de ziekte al door heel Georgië verspreid. Al snel deden zich de eerste gevallen voor in Rusland, en in de periode 2008-2013 dook de ziekte op in regio’s in zowat het hele Europese gedeelte van Rusland. In 2012 en 1014 waren er uitbraken in Oekraïne, en in 2013 in Wit-Rusland.

Introductie Afrikaanse varkenspest in EU

Locaties twee besmette wilde zwijnen in Litouwen (Bron: SCFCAH-presentatie Litouwen, 4-5 maart 2014)
Locaties twee besmette wilde zwijnen in Litouwen (Bron: SCFCAH-presentatie Litouwen, 4-5 maart 2014)

De uitbraak in Wit-Rusland heeft er uiteindelijk toe geleid dat het virus ook zijn intrede heeft gemaakt in de Europese Unie. In Litouwen werd op 24 januari bekend dat er bij twee wilde zwijnen AVP was vastgesteld. Eén van deze zwijnen was dood gevonden, de andere was gedood tijdens de jacht. Ondanks uitgebreide testen van andere wilde zwijnen, en ook gehouden varkens in Litouwen, zijn er tot half maart 2014 geen andere besmette dieren gevonden. Er is dus vooralsnog weinig reden om aan te nemen dat het virus zich verder verspreid heeft. Op basis van alle onderzoeken die ter plekke zijn verricht, is als meest waarschijnlijk infectieroute het eten van besmet keukenafval aangewezen. Het kan zijn dat deze wilde zwijnen in vuilnisbakken hebben gescharreld, maar het kan ook zijn dat jagers voor het bijvoeren van de wilde zwijnen gebruik hebben gemaakt van keukenafval. De besmette vleesproducten in dit keukenafval zijn op hun beurt vermoedelijk afkomstig uit Wit-Rusland, waar in de periode daarvoor ook AVP was uitgebroken en er vermoedelijk besmet vlees in de handel is terechtgekomen.

Afrikaanse varkenspest in Polen

Locaties twee besmette wilde zwijnen in Polen (Bron: SCFCAH-presentatie Polen, 4-5 maart 2014)
Locaties twee besmette wilde zwijnen in Polen (Bron: SCFCAH-presentatie Polen, 4-5 maart 2014)

In Polen ging het om twee dood gevonden wilde zwijnen, resp. 900 meter en 3 kilometer van de grens met Wit-Rusland. Ook hier zijn tot half maart 2014 geen andere besmette dieren gevonden. Op een klein boerderijtje in de buurt van waar het eerste dode wilde zwijn werd gevonden, zijn alle vijf aanwezige varkens preventief geruimd. Deze varkens hadden geen klinische verschijnselen, en ook bij laboratoriumonderzoek werd geen virus aangetroffen. Net als in Litouwen wijst niets erop dat het virus zich verder verspreid heeft. In dit geval gaat het vermoedelijk om twee wilde zwijnen die in Wit-Rusland besmet zijn geraakt en de grens zijn overgetrokken als gevolg van de intensieve wilde-zwijnenjacht in Wit-Rusland.