Diagnostisch onderzoek vis- en schelpdierziekten

Diagnostisch onderzoek vis- en schelpdierziekten

Als een visteler of -eigenaar problemen heeft met zieke vis kan hij op verwijzing van een dierenarts en op afspraak met het visziektenlab, partijen levende vis naar Wageningen Bioveterinary Research brengen voor diagnostisch onderzoek.

Werkwijze

De voorgeschiedenis van het ziektegeval wordt genoteerd waarna de vis wordt geëuthanaseerd en sectie/necropsie wordt verricht, inclusief uitwendig en inwendig parasitologisch onderzoek. Nadat de vis inwendig ook grondig is onderzocht op aanwijzingen die duiden op een virologische of bacteriologische aandoening, worden vaak vervolgonderzoeken uitgevoerd. Voor bacteriologisch onderzoek kan bijvoorbeeld materiaal uit huidwonden of uit organen worden onderzocht. Voor virologisch onderzoek worden organen uit de vis genomen en voor histopathologisch onderzoek (microscopie van coupes van aangetaste weefsels) worden stukjes visweefsel of bijvoorbeeld stukjes oester in een fixerende vloeistof gebracht.

Bacteriologie

De bacteriën worden gekweekt bij kamertemperatuur, omdat vissen koudbloedige dieren zijn en hun ziekteverwekkers ook aan die temperatuur aangepast zijn. Vervolgens wordt direct een antibioticumtest ingezet, zodat de visteler of eigenaar in sommige gevallen gericht kan gaan behandelen tegen de ziekte. Daarna wordt de naam van de bacterie bepaald volgens standaardtechnieken.

Virologie

Voor virologisch onderzoek wordt uit een suspensie van de organen al dan niet virus gekweekt. Met behulp van de electronenmicroscoop kan het virus qua uiterlijk bekeken worden, waarna typering van het virus plaatsvindt met behulp van specifieke antilichamen tegen dat virus. Voor sommige virussen worden gevoelige sneltesten ingezet: o.a. de PCR. Als de virusnaam bekend is kan gericht over bijvoorbeeld aanpassing van de watertemperatuur van het viskweeksysteem worden geadviseerd.

Histopathologie

Voor histopathologie worden de weefsels dusdanig gesneden en gekleurd, dat ze met de microscoop kunnen worden bekeken, waarbij op celniveau naar afwijkingen kan worden gezocht. Ook zeer kleine parasieten, die zich in cellen bevinden kunnen zo gevonden worden.

Schelpdierdiagnostiek

Voor onderzoek aan levende schelpdieren worden deze gefixeerd en voor histopathologie verwerkt. Lichtmicroscopie wordt toegepast om de coupes af te lezen. Parallel kan voor bacteriologisch onderzoek worden afgeënt.

Advies

Nadat de deelonderzoeken zijn afgerond wordt een diagnose gesteld. Bij de diagnose behoort een advies naar de viseigenaar en/of dierenarts om de visziekte te bestrijden. Naast diagnostiekgekoppelde advisering wordt er door het Visziektenlab uitgebreid gepubliceerd in vakbladen van de visteelt- en siervissector en in internationaal gerefereerde visziektentijdschriften. Mondiaal worden de experts van dit laboratorium op het gebied van paling- en karperziekten, schelpdierziekten en Quality Assurance geconsulteerd. Zij geven regelmatig lezingen en cursussen.

Procedure diagnostiek

Indien u zieke of gezonde vis wilt laten onderzoeken door het visziektenlab kan dat op telefonische afspraak met het lab (telefoon 0320-238373/238352/238729) en eventueel op verwijzing van een dierenarts. Als u onderzoeksmateriaal inzendt, dient het inzendformulier voor Visziekten ingevuld en geheel geprint meegezonden te worden. Meestal kunt u vrij snel terecht. Voor de diverse onderzoeken {necropsie (incl. parasitologie), bacteriologie, virologie en histopathologie} worden klantvriendelijke tarieven berekend. Uitslagen van necropsie, incl. parasitologie, worden doorgaans dezelfde dag gemeld; bacteriologie na minimaal twee dagen (incl. het antibiogram); PCR testen binnen 1 week; virologie en hisopathologie na minimaal twee weken. Exportcertificering loopt via de NVWA, waarbij een vooraanmeldingsperiode van veertien dagen in acht moet worden genomen.