Mechanisme ontdekt waarmee Black Sigatoka-schimmel minder gevoelig wordt voor gewasbescherming

Persbericht

Mechanisme ontdekt waarmee Black Sigatoka-schimmel in banaan minder gevoelig wordt voor gewasbescherming

Gepubliceerd op
9 november 2017

Er is een nieuw genetisch mechanisme ontdekt waarmee de beruchte schimmel Black Sigatoka in banaan minder gevoelig wordt voor de belangrijkste chemische gewasbeschermingsmiddelen die tegen deze ziekte worden ingezet. Een internationaal team van onderzoekers, geleid door Wageningen University & Research, deed die ontdekking, die verklaart waarom de schimmel alsmaar minder gevoelig wordt voor middelen. Dit benadrukt het belang van de ontwikkeling van bananenrassen die resistent zijn tegen de schimmel die de ziekte Black Sigatoka veroorzaakt.

De schimmel die in de bananenteelt de gevreesde Black Sigatoka-ziekte veroorzaakt, Pseudocerospora fijiensis, moet over de hele wereld chemisch worden bestreden. In de praktijk betekent dit dat boeren tussen de 25 en 70 keer per jaar tegen de ziekte moeten spuiten. Eén bepaalde groep gewasbeschermingsmiddelen, de zogenaamde demethylase-remmers (DMI’s), vormt de ruggengraat van de beheersing van de ziekte. De schimmel wordt echter over de hele wereld steeds minder gevoelig voor die middelen.

Ontdekking stukje DNA

Gert Kema, hoogleraar tropische fytopathologie bij Wageningen University & Research, was coördinator van het onderzoek. Kema: “Tot nu toe werd gedacht dat de verminderde gevoeligheid van de schimmel alleen veroorzaakt zou worden door veranderingen in het eiwit waar het gewasbeschermingsmiddel op ingrijpt, een zogenoemd demethylase enzym. We keken dus alleen naar mutaties in het deel van het gen dat voor het enzym codeert. Maar ook veranderingen in de promotor, de schakelaar die het gen aanstuurt, blijken voor verminderde gevoeligheid te zorgen. Wij ontdekten in de promotor een stukje DNA dat tot wel achtmaal direct achter elkaar in de promotor aanwezig is. Hoe groter het aantal herhalingen van het stukje DNA in de promotor, hoe ongevoeliger de schimmel.”

Bananen ziek ondanks gewasbescherming

De minder gevoelige varianten van de schimmel die Black Sigatoka veroorzaakt, die het team onder de loep nam, blijken steevast een combinatie te hebben van mutaties in het voor het enzym coderende deel van het gen, plus DNA-herhalingen in de promotor. Kema: “De mutaties in het coderende deel van het gen zorgen ervoor dat het gewasbeschermingsmiddel minder goed in kan haken op het enzym. De DNA-herhalingen in de promotor zorgen ervoor dat het gen extra actief wordt. Die twee dingen samen zorgen er kennelijk voor dat de schimmel zóveel goed werkend enzym in de cellen heeft, dat hij veel minder last heeft van het gewasbeschermingsmiddel en de bananenplanten dus zelfs ziek kan maken als de boer gewasbescherming toepast”.

DNA repeat in promotor NL.jpg

Anders werkende gewasbescherming

De bevindingen van het onderzoekteam benadrukken het belang van doordachte gewasbescherming, waarbij niet alleen DMI’s maar ook heel anders werkende gewasbeschermingsmiddelen worden ingezet. Op die manier wordt de schimmel minder snel ongevoelig voor de DMI’s.

Kema: “Onze resultaten onderstrepen ook het belang van de ontwikkeling van bananenrassen met resistentie tegen de Black Sigatoka schimmel. Alleen daarmee kunnen we de wereldwijde bananenteelt echt een stuk duurzamer maken”.