Makreel eisurvey in de Noordzee in 2015

Eens in de drie jaar wordt in de Noordzee een eisurvey uitgevoerd om de omvang van het paaibestand van Noordzee makreel te bepalen. Dat gebeurd door met een planktonnet het aantal viseieren in zee te bepalen. De meest recente survey werd in voorjaar 2015 uitgevoerd. IMARES was het enige instituut dat dit jaar bij de survey betrokken was. De survey vindt normaal gesproken plaats in het jaar na de internationale survey op makreeleieren in de Atlantische Oceaan. Omdat er technische problemen met RV Tridens waren in 2014 is de survey uitgesteld naar 2015.

Het paaigebied van makreel bevindt zich in de noordelijk en centrale Noordzee (zie figuur 1). De eerste vissen beginnen te paaien in mei en het paaiseizoen eindigt in juli. Tijdens het paaiseizoen wordt geprobeerd het gehele gebied meerdere male te bevissen. Omdat er door slechts één onderzoeksinstituut wordt deelgenomen aan de survey is het niet mogelijk de hele paaiperiode te bemonsteren. In totaal werd in 2015 20 dagen door het onderzoekschip RV Tridens op makreeleieren gevist. Traditioneel bemonstert Wageningen IMARES in 15 dagen in juni. Omdat in 2011 gebleken was dat de paaipiek van makreel eerder was, is de survey in 2015 al in mei van start gegaan. IMARES heeft in alle 4 weken getracht het gehele paaigebied representatief te bemonsteren (Figuur 2).

Voor het vangen van de eieren wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde Gulf VII planktontorpedo. De torpedo wordt over boord gezet en in een ‘oblique’ (V-vormige) trek wordt de hele waterkolom bevist, van de oppervlakte tot 5 meter boven de bodem. Met de torpedo wordt tijdens de trek ook de diepte van de torpedo gemeten en de temperatuur van het water. In de torpedo zit een fijnmazig net om het plankton uit het water te zeven en met een stroommeter wordt de hoeveelheid water die tijdens de trek gefiltreerd wordt bepaald. Aan boord worden de eieren van het overige plankton gescheiden en worden de makreel eieren (Figuur 3) geteld.

Uit alle planktonmonsters wordt berekend hoeveel eieren van makreel zich gedurende het hele paaiseizoen in de Noordzee bevinden. Om vervolgens de grootte van het bestand te kunnen schatten is het noodzakelijk om te weten hoeveel eieren één vrouwtje produceert. Daarom wordt tijdens de survey ook gevist met een hengel en een pelagisch net om paairijpe vis te vangen. Van de vrouwtjes worden uit de kuit monsters genomen en het aantal eieren in de kuit geteld. Door de totale hoeveelheid eieren in zee te delen door het aantal eieren dat één vrouwtje produceert, wordt het totale aantal vrouwtjes in de oceaan berekend. Via de verhouding tussen mannetjes en vrouwtjes kan de totale bestandgrootte worden bepaald.

De totale eiproductie van westelijke makreel in het hele gebied was in 2013 42% hoger dan in 2010. Voor zuidelijke makreel (in de Golf van Biskaje en bij Portugal) werd een toename van de eiproductie van 67% gevonden. Figuur 1 laat de toename zien van de eiproductie in het hele gebied. Omgerekend naar de hoeveelheid volwassen makreel komt de survey op een schatting van de paaistand van ongeveer 5.6 miljoen ton in het hele gebied.

Figuur 2 laat de verspreiding zien van de eieren van makreel die door de Tridens gevangen zijn.

De totale ei-produktie van makreel in Noordzee is 119*1012 (Figuur 4). De gegevens verzameld door IMARES laten zien dat de verspreiding van de makreeleieren hetzelfde is gebleven. De ei-produktie is vergelijkbaar met de voorgaande survey in 2011. De piek van de ei-produktie viel in 2015 in de tweede bemonsteringsperiode. Op basis van de makreelsurvey is de voorlopige schatting van de makreel paaibiomassa in de Noordzee 170.476 ton. Dit is vergelijkbaar met 2011.