Surf your Stress

Learn to balance & ride the waves. Iedereen ervaart weleens stress en dat is oké, stress hoort immers bij het leven en zet ons aan tot prestaties. Het gaat erom dat je leert te balanceren op deze golven. Leren surfen op de golven van stress is onlosmakelijk verbonden met af en toe uit balans raken, vallen en kopje onder gaan, om daarna weer boven water te komen en verder te surfen.

Surf your Stress is een project dat door de universiteit is gestart. Met input van studenten is een plan geschreven en is onder meer deze website tot stand gekomen. Ook worden er activiteiten georganiseerd. Surf your stress is erop gericht de dialoog over stress op de universiteit aan te wakkeren, jou als student meer informatie te geven over stress en je handvatten te geven om beter met stress om te gaan. Want hoewel de studieperiode vaak wordt omschreven als de leukste tijd van je leven, kan studeren ook behoorlijk stressvol zijn. Veel studenten ervaren stressklachten tijdens hun studie, jij bent dus niet de enige!

Stress is niet iets om je voor te schamen, iedereen ervaart weleens stress dus ga in gesprek en leer meer over omgaan met stress tijdens onze activiteiten. Check de kalender en geef je snel op voor de eerste activiteit op 8 oktober.

Wat is stress?

Stress is een vorm van spanning. Om optimaal te kunnen presteren hebben we een bepaalde mate van spanning en dus kortdurende stress nodig, bijvoorbeeld bij het maken van een tentamen. Na enige tijd verdwijnt deze spanning weer en keert het lichaam terug in een toestand van rust. Bij langdurige stress is de balans tussen draagkracht en draaglast verstoord en kunnen stressklachten optreden. Deze klachten kunnen zich lichamelijk, psychisch of in het gedrag uiten. Als niet tijdig ingegrepen wordt kunnen de signalen leiden tot chronische klachten: overspanning, burn-out of bore-out, chronische moeheid, angststoornissen en depressie. Alhoewel het begrip stress veelal negatieve associaties heeft, is het goed om je te realiseren dat het stress mechanisme niet slecht is maar juist behulpzaam.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Symptomen van stress

Wanneer je stress hebt is soms lastig te herkennen. Stressklachten kunnen zeer uiteenlopen en verschillen per persoon. Een aantal symptomen van stress (kunnen) zijn:

Lichamelijke klachten

  • Verhoogde bloeddruk
  • Verhoogde hartslag
  • Spierspanning
  • Maagklachten
  • Vermoeidheid
  • Hoofdpijn
  • Rugpijn
  • Schouderpijn
  • Nekpijn
  • Slaapproblemen

Emotionele klachten

  • Prikkelbaar
  • Emotioneel
  • Lusteloos
  • Gespannen
  • Nerveus
  • Angstig
  • Onverschillig

Gedragsmatige klachten

  • Ongezonde levensstijl aannemen (roken, drinken, fastfood)
  • Sociale contacten vermijden
  • Minder creatief worden
  • Risicogedrag vertonen
  • (meer) overwerken
  • Niet lekker ontspannen
  • Meer klagen, cynische houding
  • Regelmatig ziek zijn

Cognitieve klachten

  • Slechter geheugen
  • Moeite met concentreren
  • Moeite met plannen
  • Moeite om prioriteiten te stellen
  • Geen besluiten kunnen nemen/Besluiteloosheid
  • Minder efficiënt werken

Oorzaken van stress bij studenten

1. Prestatiedruk

Prestatiedruk is een veelvoorkomend gevoel bij studenten. Het is dus niet gek als jij er ook last van hebt. Soms komt het doordat je jezelf probeert te meten met anderen of omdat je het gevoel hebt dat je jezelf moet onderscheiden van anderen. Kenmerkend zijn "ik moet" gedachten. Naast de prestatiedruk tijdens je studie is er ook druk om sociale contacten te onderhouden, een jaar in het bestuur van een studenten- of studievereniging te gaan, te werken, vrijwilligerswerk te doen, mooie vakanties of reizen te plannen en in het buitenland te studeren. Het kan altijd mooier, groter of beter. Maar wanneer is het voldoende? Lees er meer over in de columns #fuckmoeten #fuckperfect.

2. Sociale media

Sociale media gebruik is gelinkt aan de ervaren prestatiedruk. Dat is omdat iedereen er op sociale media succesvol, gelukkig en mooi uit ziet. Het is niet gek als je het gevoel hebt niet aan de gewenste standaard te voldoen, daaraan voldoet niemand! Op sociale media wordt een imago opgebouwd en niet een authentieke identiteit. Daarnaast zijn sociale media apps zo ontwikkeld dat je continue op de hoogte wilt zijn waardoor het wegleggen van de telefoon lastig is. Heb jij ook FOMO? Lees meer over FOMO en JOMO.

3. Schaamte voor stress

Je bent niet de enige die zich schaamt voor stressklachten. De meeste studenten zoeken pas hulp als de klachten al ernstig zijn. Wanneer men al over stress durft te spreken, dan haast men zich daarbij te zeggen dat het nu weer beter gaat. Ookal blijkt uit de verhalen soms dat er nog steeds stressklachten aanwezig zijn. Let op: een zekere mate van stress is gezond. Sta jij jezelf toe om soms ongelukkig te zijn? Lees er meer over in het artikel 'Alles altijd leuk vinden, lijkt me een vergissing'.

4. Ervaren druk vanuit ouders

Meerdere studenten geven aan dat zij druk ervaren om hun ouders trots te maken. Een theorie gaat dat ouders hun kinderen teveel zouden willen beschermen tegen mislukkingen. Doordat ouders mislukkingen voor hun kinderen uit de weg ruimen of als het ware “de baan voor hun voeten schoonvegen” (vandaar ookwel de term curling ouders), leren kinderen niet met moeilijkheden of mislukkingen om te gaan. Mislukkingen zijn echter onvermijdelijk. Sterker nog, deze zijn onderdeel van een gezond leerproces! Als je nooit geleerd hebt om met mislukkingen om te gaan, schiet je sneller in de stress bij kleine aangelegenheden omdat je geen kans hebt gekregen om goede coping strategieën te ontwikkelen. Heb jij leren falen of behoor jij tot de pampergeneratie? Lees meer over de pampergeneratie in het artikel 'De pampergeneratie: verwend, gekoesterd en daardoor dóódongelukkig'.

5. Beurzen en cultuurverschillen

Als internationale student, en soms ook als Nederlandse student, is de verandering van woonplaats en/of land, samen met het wennen aan een nieuwe cultuur, het opdoen van nieuwe sociale contacten en een compleet ander onderwijssysteem een behoorlijke omschakeling. Daarbij kan de druk van je ouders en andere familie- of dorpsgenoten mee spelen, omdat zij financieel in sommige gevallen hebben bijgedragen aan je studie. Na het verkrijgen van een beurs is de druk om nominaal te lopen enorm omdat uitloop niet altijd wordt betaald door de beursverstrekker. Daarnaast is er nog de druk dat wanneer niet genoeg studiepunten worden gehaald, de verblijfsvergunning wordt ingetrokken. Daarbij is het als je internationale student bent niet altijd gebruikelijk zijn om met stress en mentale klachten aan de bel te trekken, maar weet dat professionele hulp ook voor jou beschikbaar is. Weet jij hoe je hiermee om kan gaan? En durf jij aan de bel te trekken als dat nodig is?

6. Leenstelsel

De invoering van het leenstel zorgt in veel gevallen voor stress bij studenten om zo snel mogelijk klaar te zijn met studeren. Elk jaar dat jij langer over de studie doet, verhoogt je studieschuld. Daarnaast kan het zijn dat je niet – of zo min mogelijk - wilt lenen omdat je bang bent voor de latere consequenties van je studieschuld, bijvoorbeeld bij het kopen van een huis. Weet jij wat de consequenties zijn? Lees er meer over in het artikel 'Is het sociaal leenstelsel voor studenten echt asociaal?'.

7. Bindend studieadvies

Ondanks dat de BSA norm aan de WUR relatief laag ligt ervaar je misschien stress van het moeten voldoen aan de BSA, naast alle andere stressoren in hun eerste jaar, zoals het wennen aan het op kamers gaan, sociale contacten op doen, of het wennen aan een nieuwe stad, etc. Weet jij wat de eisen zijn en hoe dit vanaf 2020 verandert?

8. Andere oorzaken

Bij studenten veroorzaakt het niet kunnen vinden van de juiste hulp weleens stress. Daarnaast worden moeilijke vakken in dezelfde periode gegeven waardoor je ineens veel meer moet doen voor je studie dan in de andere periodes. De korte periodes 3 en 4 worden als intensief ervaren, er is veel groepswerk wat als stressvol wordt ervaren. De thesis horen we ook vaak terug als bron van stress. Wat geeft jou stress?

Wat kan ik zelf doen?

Tip 1: Een offday op zijn tijd hoort erbij

Iedereen heeft van die dagen waarop alles mis gaat. Ook al lijkt het alsof je mede studenten deze dagen niet hebben, ook zij hebben off days (maar zetten dit meestal niet op social media). Dit is normaal. Leg je erbij neer dat je af en toe dit soort dagen hebt en je zal zien dat je zo stress kunt verminderen. Stel jezelf vooral niet de vraag ‘Waarom moet mij dit nu weer overkomen?’. Probeer extra lief voor jezelf te zijn, leg de lat die dag wat lager en maak er het beste van.

Tip 2: Let op waarschuwingssignalen

Je lichaam en je gedrag kunnen je vertellen hoe het met je gaat. Je lichaam kan signalen af geven wanneer je stress hebt. En ook in je gedrag kun je signalen merken die een teken kunnen zijn van stress. Wanneer je deze signalen niet op tijd herkent, kan dat leiden tot grotere problemen. Het is daarom belangrijk om enkele keren per dag even stil te staan en te checken hoe het met je gaat. Voor meer informatie over signalen en symptomen van stress, zie het kopje "Oorzaken van stress bij studenten".

Tip 3: Eet gezond

Door te weinig te eten kan een lage bloedsuikerspiegel je onzeker en prikkelbaar maken. Terwijl te veel eten je slaperig kan maken. Gezond eten kan je helpen om door stressvolle dagen heen te komen. Door het eten van kleine maar frequente maaltijden, kun je je lichaam helpen om je bloedsuikerspiegel op een evenwichtig niveau te houden. Hierdoor kun je stemmingswisselingen voorkomen, je energie niveau verhogen en gefocust blijven. Kies met name verse voeding die rijk is aan vitamine B, vitamine C, magnesium, zink en omega 3 vetten of vul aan met supplementen.

Tip 4: Slaap voldoende

Een (chronisch) slaaptekort is vreselijk ongezond. Wanneer we gestrest zijn slapen we minder goed omdat ons lichaam zich in een alerte modus bevindt. Daarnaast houden we ons soms niet aan onze reguliere bedtijd omdat we voor het slapen gaan bijvoorbeeld perse die ene opdracht af willen maken. Hierdoor raakt ons slaapritme verstoord. Een slaaptekort veroorzaakt veel problemen. Sterker nog, het leidt er zelfs toe dat je die tentamenstof waar je uren op geleerd hebt minder goed in je brein opslaat. Probeer dutjes overdag te vermijden en ga naar bed wanneer je lichaam aangeeft dat je moet slapen. Vermijd schermgebruik voor het slapen gaan of gebruik of installeer een blauwlicht filter. Het onderstaande filmpje gaat over het belang van voldoende slaap.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Tip 5: Kom in beweging

Uit onderzoek is gebleken dat regelmatige lichaamsbeweging een goede manier is om stress te verminderen. Dit kan een sport zijn maar kan ook lichtere lichaamsbeweging zijn, zoals wandelen. Ook wanneer je geen zin hebt is het goed om toch te gaan bewegen. Achteraf zal je meer energie en minder stress ervaren. Wageningen heeft diverse studentensportverenigingen en sportcentrum De Bongerd heeft een ruim sportaanbod.

Tip 6: Maak een natuurwandeling

Het is wetenschappelijk bewezen dat een wandeling in de natuur bijdraagt aan het verminderen van stress. Op de campus is veel groen en zijn wandelpaden aangelegd. Ook in- en rondom Wageningen kun je prachtig wandelen in de natuur. Overweeg dus eens een wandeling te maken in de pauze of na een dag studeren. Ook de aanschaf van (kamer)planten of tuinieren kan je goed doen. Heb je zelf geen tuin? Kijk eens of Wageningen student farm iets voor jou is.

Tip 7: Adem in, adem uit…

Eén van de snelste manieren om stress te verminderen, is door te letten op een rustige ademhaling. Simpelweg even ‘inchecken’ bij de ademhaling brengt je terug naar dit moment. Ook stimuleer je met een rustige ademhaling het gedeelte van je zenuwstelsel dat zorgt voor ontspanning en herstel. Adem daarbij rustig in door de neus in en adem en paar tellen langer uit door de mond. Wil jij een ademhalingsoefening proberen? Ook het beoefenen van mindfulness kan stress reducerend werken. De apps van Headspace of VGZ Mindfulness coach kunnen je helpen. Ook De Bongerd biedt mindfulness lessen aan en de WUR Library heeft elke eerste donderdag van de maand om 12.30 uur tot 13:15 uur een meditatiemoment in de bibliotheek.

Tip 8: Neem tijdig rustmomenten en plan avonden vrij

Maak avonden vrij waarin je iets leuks doet voor jezelf of iets gaat doen met een ander. Benader je studie als een werkdag. Maak ook door de dag heen stukjes tijd vrij, zoals een uur of half uur. Plan deze tijd in en, als het nodig is, zorg ook dat je omgeving weet dat je dan vrije tijd hebt. Nog beter: plan een pauze met vrienden of studiegenoten. Het optrekken met anderen of ondernemen van sociale activiteiten werkt namelijk stress verminderend. Lachen heeft hetzelfde effect!

Tip 9: Onderneem leuke (ontspannende) activiteiten

Als stress je persoonlijke leven beïnvloedt en een impact heeft op je gezondheid, dán is het tijd om actie te ondernemen. Begin met aandacht voor jezelf en start met kleine dingen die je humeur kunnen verbeteren. Denk terug aan wat je vroeger leuk vond om te doen. Wacht niet tot je vanzelf zin krijgt in deze activiteiten maar plan ze van tevoren in. Inspiratie nodig voor leuke en ontspannende activiteiten?

Tip 10: Zoek een luisterend oor

Ook al kan de ander je probleem niet oplossen; praten met iemand kan helpen om je stress te verminderen. Je gedachten en gevoelens delen met een vriend, studiegenoot, docent of familielid kan stress verlagend werken, zelfs als je niets kunt veranderen aan de situatie zelf.

Overige tips

Slechte timemanagement en/of een verkeerde manier van studeren kan ook stress veroorzaken. Een andere manier van studeren kan ervoor zorgen dat je minder stress ervaart. Hoe efficiënt studeer jij? Bekijk ook eens deze video waarin een aantal wetenschappelijk onderbouwde studie tips worden uiteengezet. Wil je daarnaast iets leren in je studievaardigheden, overweg dan om een EPO-training te volgen.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Hulp van Wageningen Univesity & Research

Wanneer je het idee hebt dat je jouw probleem niet zelf kunt oplossen, dan is het raadzaam om een afspraak te maken met een studentenbegeleider van de universiteit. Jouw eerste aanspreekpunt is je studieadviseur, deze kan je eventueel doorverwijzen naar de studentendecaan of de studentenpsycholoog. Ook is het mogelijk om direct een afspraak te maken bij de studentendecaan en studentenpsycholoog. Weet je niet bij wie je terecht moet? Maak dan altijd eerst een afspraak bij de studie adviseur. Hieronder zie je wat zij voor je kunnen betekenen.