Slimme verdienmodellen voor bedrijfs- en ecosystemen

Project

Call for partners: Slimme verdienmodellen voor bedrijfs- en ecosystemen

Landgebruikers en landeigenaren vervullen een centrale rol in vraagstukken rondom biodiversiteit, klimaatverandering en bodemkwaliteit. Het wordt steeds duidelijker wat boeren hieraan kunnen bijdragen (CO2-opslag, lokaal kringlopen sluiten). Het ontbreekt echter aan een duurzaam verdienmodel voor boeren, waardoor dit ook grootschalig en regiobreed in de praktijk gebracht kan worden. Dit voorstel brengt een groot aantal stakeholders bij elkaar om te onderzoeken welke slimme combinatie van waardecreatie en financiële prikkels nodig en realistisch is om samen naar een duurzamer voedselsysteem te gaan.

Er is groot maatschappelijk enthousiasme voor een voedselsysteem dat meer lokaal is en dat meer aandacht heeft voor bodemkwaliteit, biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Onderzoek laat zien dat de bedrijfstechnische veranderingen die van de boer gevraagd worden vaak overzichtelijk zijn, zoals ondiep ploegen en het sluiten van lokale kringlopen tussen akkerbouw- en veeteeltbedrijven. Maar veel boeren zien vooral de risico’s van deze aanpak. Deze zou namelijk (tijdelijk) kunnen leiden tot een opbrengst- en inkomensdaling. Terecht: als er geen meerprijs (of daling in kosten) tegenover deze inspanning staat, brengt dat het rendement van het boerenbedrijf in gevaar. Veel landgebruikers en landeigenaren worstelen daarom met de vraag hoe ze verschillende typen ingrepen kunnen combineren tot een werkend verdienmodel en hoe ze dat samen met andere stakeholders kunnen vormgeven en financieren. Tegelijkertijd is er een grote mate van urgentie bij alle stakeholders om de transitie naar een duurzamer voedselsysteem in gang te zetten.

Projectaanpak

Dit project vormt een regionale coalitie van boeren, landeigenaren, farm input-leveranciers, afnemers van agriproducten, voedselproducenten, retail, financiers en andere stakeholders die deze transitie in willen gaan en beantwoordt de volgende vragen:

  1. Wat is het huidige verdienmodel van de boeren en landeigenaren?
  2. Wat is het toekomstbeeld van boeren, landeigenaren en partners: duurzaam bodembeheer, verbeterde biodiversiteit of CO2-opslag?
  3. Welke maatregelen passen hierbij op het niveau van bedrijven, landgoederen en de regio?
  4. Welke (nieuwe) afzetmogelijkheden zijn er voor deze producten (bijvoorbeeld lokaal)?
  5. Wat is het verwachte rendement bij de huidige kosten en baten? Welke onzekerheid is er rondom het verwachte rendement en kan dit risico breder gedragen worden?
  6. Kan de mix van huidige kosten en baten slim verbeterd worden, door bijvoorbeeld de afnemers, leveranciers en financiële partners.

In het ideale geval zal de stapeling van inspanningen van alle stakeholders voldoende vertrouwen geven om een pilot rondom dit nieuwe verdienmodel te starten.

Aan de hand van werkpakketten gaan we aan de slag met deze vragen met betrekking tot nieuwe verdienmodellen: verdienmodel biodiversiteit, verdienmodel bodemgezondheid, verdienmodel klimaatbestendigheid, nieuwe (lokale) samenwerkingsvormen, financieren van transitie.

Voor wie?

Wij zoeken een zo breed mogelijke mix aan partners die die belang hebben bij landgebruik voor voedingsmiddelen dat zich richt op behoud van biodiversiteit, bodemkwaliteit en klimaatbestendigheid. Te denken valt aan: boeren, boerencoöperaties, landeigenaren, waterschappen, farm input-leveranciers, inkopers en verwerkers van agriproducten, voedselproducenten, retail, banken en verzekeraars. De gevraagde investering voor dit project bestaat uit eigen inzet en cash en worden bij goedkeuring meer dan verdubbeld door de overheidsbijdrage.

Veel maatschappelijke en commerciële partners zijn al zelf aan het onderzoeken hoe zij kunnen bijdragen aan dit thema. Het is duidelijk dat hierbij samengewerkt moet worden. Alleen door een stapeling van prikkels en een consistent raamwerk waarbinnen die prikkels mogelijk worden mogelijk gemaakt kan er een transitie worden bereikt naar een duurzamer voedselsysteem met goede verdienmodellen die ook gedragen worden door consumenten, keten en overheid. Hierbij is een regionale aanpak cruciaal, omdat het pakket aan maatregelen overal anders zal zijn, net zoals de combinatie van betrokken stakeholders en de bijdrage die ze kunnen leveren. Dit voorstel zal echter ook als model dienen voor vergelijkbare transitie-processen in andere gebieden. Daarbij zal dit project gebruik maken van de inzichten van een groot aantal andere (PPS-) projecten, zoals de PPS Duurzaam Bodembeheer en de PPS Eerlijke prijs.