De PIP-aanpak: trotse boeren, betere bodems en meer voedsel

De PIP-aanpak: trotse boeren, betere bodems en meer voedsel

De PIP-aanpak is gericht op het fundament van duurzame voedselproductie: trotse en gemotiveerde boeren die de rentmeesters van hun land zijn. Met een geïntegreerd plan kunnen boerengezinnen in betere bodems investeren en hun boerenbedrijf veerkrachtiger maken; en daarmee hun toekomstige voedselproductie zekerstellen.

Bevorderen van veerkrachtig rentmeesterschap

De PIP-aanpak (“Plan Intégré du Paysan” in het Frans) wil een op veerkracht gebaseerd rentmeesterschap bevorderen. Een veerkrachtig landschap kan namelijk zelfs onder stress en druk zijn ecosysteemdiensten blijven leveren. En bij rentmeesterschap nemen de lokale stakeholders de taak van bewaker van land en natuurlijke hulpbronnen op zich. Beide zijn cruciaal, en de PIP-aanpak creëert de solide basis die nodig is om tot veerkrachtig rentmeesterschap te komen: gemotiveerde mensen en gezond land.

Gemotiveerde boeren

De kern van de PIP-aanpak bestaat uit een geïntegreerd plan voor de boerderij. Dit PIP-plan bestaat uit twee tekeningen waarmee de huidige situatie en de gewenste toekomstsituatie op de boerderij door het gezin worden gevisualiseerd. Deze visualisatie wordt aan de hand van hun wensen en behoeften samen door alle gezinsleden ontwikkeld en getekend. Het opstellen van een PIP-plan leidt binnen dit gezin tot gesprekken over hun toekomst en de centrale rol van het land en zijn hulpbronnen. Hieruit vloeit een gedeelde visie met een concreet actieplan voort én een mentaliteitswijziging (meer rentmeesterschap!) om - samen - in een veerkrachtiger boerenbedrijf te investeren. In plaats van “boeren uit noodzaak” (zonder alternatieven) worden zij zo trotse en gemotiveerde “boeren uit vrije keuze” (rentmeesters, duurzame ondernemers). Deze boeren zullen zonder externe incentives investeren in veerkrachtige boerderijen. En dat is waar echt ‘eigenaarschap’, het vliegwiel voor duurzaamheid, om draait!

Een PIP getekend door een Burundese familie: links de huidige situatie op de boerderij, rechts de gewenste toekomstige boerderij.
Een PIP getekend door een Burundese familie: links de huidige situatie op de boerderij, rechts de gewenste toekomstige boerderij.

Gezonde bodems

Boeren die in staat en gemotiveerd zijn om voor hun land te zorgen: dit is de essentie van veerkrachtig rentmeesterschap. De PIP-aanpak schenkt daarom specifieke aandacht aan landbeheer en gewas- en veehouderijsystemen, waarbij ook niet-boerderijgerelateerde, huishoud- en ondernemersactiviteiten worden opgenomen. Vooral in gebieden waarin land onder grote druk staat spelen duurzame intensivering door middel van bemestingsbeheer voor gezonde bodems en planning voor optimaal landgebruik een centrale rol in het PIP-plan. Hiertoe behoren maatregelen als het gebruik van compost, groene kunstmest, erosiebestrijding, gewasdiversificatie, doordachte vruchtwisseling (wisselbouw) en groentetuinen.

Een veld met greppels, grasstroken en een gemengd teeltsysteem om de bodem gezond te houden!
Een veld met greppels, grasstroken en een gemengd teeltsysteem om de bodem gezond te houden!

De drie PIP-principes

Opschalen is essentieel in de strijd tegen bodemdegradatie. De PIP-aanpak werkt daarom aan een groeiende groep trotse en gemotiveerde rentmeesters van gezond land. Binnen twee jaar hebben de meeste huishoudens in een dorp een PIP-plan opgesteld dat daarna wordt opgeschaald naar naburige dorpen. Daarna volgen dorpsvisies, ondernemersactiviteiten van georganiseerde groepen (jonge) boeren, landschapsontwikkelingsplannen, etc. Dit alles is haalbaar zodra er een basis van gemotiveerde mensen en gezond land aanwezig is, waarbij de drie “PIP-principes” van cruciaal belang zijn:

  1. Empowerment: geloof in het eigen vermogen om de realiteit te kunnen veranderen met de intrinsieke motivatie om actie te ondernemen;
  2. Integratie: bewustzijn van het belang van veerkracht binnen de landbouw en de opname van geïntegreerde activiteiten in een plan;
  3. Samenwerking: uitwisseling van kennis om samen tot verbetering te komen en samen actie uit te voeren.
Een trotse gemotiveerde boer toont zijn recente investering: een verbeterde jonge bananenboom.
Een trotse gemotiveerde boer toont zijn recente investering: een verbeterde jonge bananenboom.

PIP in de praktijk

Alles begint met een groep van 20 innovatieve boeren per dorp: zij zijn de eersten die een PIP-plan opstellen, hun mentaliteit instellen op meer rentmeesterschap en daarmee ‘farmer-to-farmer’-trainer worden. De echte kracht van het PIP-plan ligt echter in zijn potentieel om binnen het gehele dorp een mentaliteitsverandering teweeg te brengen: samenwerking vormt een grote stimulans. Dit gebeurt in PIP-competities, waarin georganiseerde groepen boeren - onder leiding van PIP-trainers - leren hoe ze een PIP-plan opstellen. Dit is ‘leren in de praktijk’, met trainers die passie, een visie en intrinsieke motivatie op hun medeboeren overbrengen en daarmee de sociale samenhang binnen een dorp verder versterken. Hierbij is de actieve betrokkenheid van voorlichtingsdiensten en overheidsinstanties van cruciaal belang. Dit wordt mogelijk gemaakt door trainingen, uitwisselingsbezoeken en een geleidelijke overdracht van verantwoordelijkheid aan deze permanente structuren voor een verdere opschaling van PIP. Als zodanig heeft PIP het potentieel om gehele landschappen te veranderen: van boer tot boer en van dorp tot dorp!

Een vrouwengroep aan het werk op hun uienveld: vrouwen hebben een cruciale rol in de PIP-aanpak.
Een vrouwengroep aan het werk op hun uienveld: vrouwen hebben een cruciale rol in de PIP-aanpak.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Gerelateerd dossier