Waarom een visserijtransitie nodig is

Waarom een visserijtransitie nodig is

Door een cocktail aan ontwikkelingen die tegelijk op de sector afkomen, is een stabiele toekomst voor de visser zeer onzeker. In onze visie is nauwe samenwerking tussen overheid, visserijsector en wetenschap noodzakelijk voor een duurzame en rendabele toekomst van de visserij.

De oorzaken op een rij:

Aanlandplicht

Naast gewenste vissoorten (commerciële doelsoorten) vangen vissers ook ongewenste vissoorten (te kleine vis) en benthos. Discards, noemen we deze. Sinds 2015 moeten vissers in de pelagische visserij (bijvoorbeeld haring en makreel) deze ongewenste bijvangst van soorten waarvoor een quotum geldt, aan land brengen. Sinds 2016 wordt deze aanlandplicht in fasen ook in de demersale visserij (bodemvisserij) ingevoerd. De gedachte achter deze aanlandplicht is dat de visserijsector daardoor zal investeren in selectievere vismethoden. Dit vereist innovatie en daarvoor zijn forse investeringen nodig.

Er ligt een enorme uitdaging om op zeer korte termijn een volwaardig, milieuvriendelijk alternatief voor pulsvisserij te vinden.

Verbod op pulsvissen

In april 2019 heeft het Europees Parlement voor een definitief verbod op pulsvissen gestemd. Nederlandse vissers hebben de afgelopen jaren juist volop geïnvesteerd in deze methode als vervanger van de boomkorvisserij. Hierbij werden sleepnetten met kettingen over de zeebodem getrokken. Boomkorvisserij veroorzaakt schade aan kwetsbare bodemgemeenschappen en kenmerkt zich verder door veel ongewenste bijvangst (van te kleine vis en bodemdieren) en een hoog brandstofverbruik. Een terugkeer is eigenlijk geen optie. Er ligt dus een enorme uitdaging op zeer korte termijn een volwaardig, milieuvriendelijk alternatief te vinden.

Brexit

Een harde Brexit kan als gevolg hebben dat de Nederlandse visserij niet meer in Britse wateren mag vissen. Dit zou een enorme impact hebben, omdat het om het grootste deel van de Noordzee gaat. Gevreesd wordt dat sommige vissers 50 tot 80% van hun huidige inkomsten verliezen als het gevreesde scenario uitkomt. Zij zullen dan op zoek moeten naar andere inkomstenbronnen.

Kleinschalig vissen met staande netten in windmolenparken is mogelijk een optie.

Windmolenparken op zee

Door de bouw van grote windmolenparken op zee blijven er voor vissers minder visgronden over. Vanwege de veiligheid mag er in deze parken niet met gesleepte vistuigen gevist worden en vissersschepen groter dan 24 meter mogen deze parken ook niet doorkruisen. Voor een kleine groep vissers bieden windmolenparken wellicht commerciële kansen. Zo lijken sommige vissoorten, zoals kabeljauw, zich onder water thuis te voelen op de harde ondergrond van windmolens. Kleinschalig vissen met staande netten in windmolenparken is dan mogelijk een optie.

Natura 2000-gebieden

De overheid heeft delen van de Noordzee aangewezen als Natura 2000-gebieden. Sommige delen zijn volledig afgesloten voor visserij ten gunste van natuurontwikkeling. In andere delen is visserij slechts beperkt toegestaan. Net als de bouw van windmolenparken betekent ook dit dat er minder visgronden beschikbaar zijn en dat vissers naar elders moeten uitwijken.

Klimaatverandering

Net als op het land zijn de gevolgen van klimaatverandering ook op zee merkbaar. Zo heeft klimaatverandering effecten op de productiviteit van visbestanden. Kijken we bijvoorbeeld naar de Noordzee, dan zien we dat vissen die van warmte houden, zoals de ansjovis, in aantal toenemen. Aan de andere kant kunnen commercieel belangrijke vissoorten als de kabeljauw door de opwarming van de Noordzee in de problemen komen.

Samen met de sector ontwikkelen we methoden om selectiever te kunnen vissen en tegelijkertijd de effecten op het ecosysteem te beperken.

Wetenschappelijk onderzoek legt fundament voor transitie

Met onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek zet Wageningen Marine Research zich in voor een duurzame en rendabele toekomst van de visserijsector. Zo onderzoeken we welke gevolgen bovenstaande ontwikkelingen hebben voor de sector en hoe vissers zich kunnen aanpassen aan de veranderende ruimtelijke omgeving (windmolens, Natura 2000, Brexit). Dit doen we bijvoorbeeld door vast te stellen hoe vissers zich op de Noordzee optimaal kunnen bewegen en hoe zij daardoor hun inkomen zo efficiënt mogelijk kunnen verdienen.

Samen met de sector ontwikkelen we methoden om selectiever te kunnen vissen en tegelijkertijd de effecten op het ecosysteem te beperken. En tot slot lopen we al decennialang voorop met onze monitoringsonderzoeken naar de ontwikkeling van vissen, schaaldieren en schelpdieren in zee. Deze onderzoeken vormen de basis voor het visserijbeheer door de Nederlandse overheid en de EU.

Lees meer over visserijonderzoek bij Wageningen Marine Research