Nieuws

Rivierprik weet Drentsche Aa te vinden

Gepubliceerd op
26 september 2013

Als volwassen rivierprikken erin slagen om vanuit de Waddenzee het Gasterense Diepje, een zijstroompje van de Drenthsche Aa, te bereiken, paaien ze daar met succes. Hoe meer intrekkende volwassen rivierprikken, des te meer rivierpriklarven vinden de onderzoekers in de bodem van deze habitat. En het blijkt dat er ruimte genoeg is voor nog veel meer rivierprikken om hier te paaien zonder gevaar voor concurrentie.

Knelpunten migratie en opgroei larven

Sinds 2006 voeren IMARES Wageningen UR en Waterschap Hunze en Aa’s gezamenlijk onderzoek uit om knelpunten in de migratie route van de geslachtsrijpe rivierprik en de opgroei van de ‘’ beschermde“ rivierprik larven op het spoor te komen. Halverwege de vorige eeuw ging het erg slecht met het diertje en kwam de rivierprik veel minder voor in ons land. Gelukkig zijn er diverse signalen dat het nu weer beter gaat met de rivierprik in Nederland. De laatste jaren heeft Waterschap Hunze en Aa's maatregelen getroffen om de omstandigheden voor de kwetsbare larven van de rivierprik te beschermen.

Ben Griffioen
Gezien de route die de rivierprikken moeten afleggen in Groningen en Noord-Drenthe is het best een prestatie om de paaigronden te vinden. Al met al is het daarom extra mooi om te zien dat er succesvol wordt gepaaid in het Gasterense Diepje.
Ben Griffioen

Onderzoek met zendertjes

Ook dit jaar kijken de onderzoekers hoeveel larven van de prik in de bodem zitten van de zijstroompjes van de Drenthsche Aa, hoe groot ze zijn en in welk sediment type bodem ze voorkomen. Uit onderzoek met zendertjes blijkt dat de volwassen prik een doorzetter moet zijn om vanaf de Waddenzee via de sluizen bij Delfzijl en diverse kanalen uiteindelijk in het Gasterense Diepje te kunnen paaien.

Het leven van de rivierprik

Het Gasterense Diepje is één van de weinige plekken in Nederland waar paai van rivierprik is waargenomen. De rivierprik is een visachtige parasiet en paait in zoetwater, leeft dan ongeveer 3 jaar als larve in de bodem en trekt dan naar zee om als parasiet op andere vissen nog 2 jaar door te groeien. Als de prik geslachtsrijp is trekken ze weer naar rivieren en beken om te paaien.

De rivierprik valt onder de Habitatrichtlijn Natura 2000 wat inhoudt dat de Nederlandse regering beschermingszones moet aanwijzen voor deze soort. Met de resultaten van dit onderzoek kan een goed beheerplan worden geformuleerd voor het behoud van deze beschermde diersoort

Ruim 24 m² sediment bemonsteren

Net als andere jaren zijn bodem monsters genomen met een Van Veen Happer. ”We kunnen dan exact zien in welk sedimenttype de larven zich bevinden en wat hun habitat voorkeur is. In een week tijd zijn ongeveer 600 happen genomen, wat neerkomt op ruim 24m² met daarin 14 larven van verschillende jaarklassen’’ zeggen onderzoekers Ben Griffioen en Erwin Winter van IMARES.

De larven verspreiden zich vanaf de paaiplaatsen over veel kortere afstanden dan altijd werd aangenomen, blijkt uit het onderzoek. ”Het Gasterense Diepje is een soort Madurodam voor trekvissen. Omdat het zo klein en overzichtelijk is, zijn processen meetbaar die in grotere rivieren onhaalbaar zijn”.

Larven scheiden feromonen uit

In het najaar van 2009 en 2011 en het voorjaar van 2010 en 2012 zijn volwassen rivierprikken gevolgd met zenders. Verschillende volwassen rivierprikken zijn in het Gasterense Diepje vlakbij de paaigronden gezien. Het bijzondere aan rivierprik is dat de ingegraven larven een feromoon uitscheiden die de volwassen rivierprikken een geurspoor geeft dat hen ‘gidst’ naar geschikte paaigronden. Anders dan zalm hoeft dit niet hun geboortegrond te zijn, maar trekken ze naar zijrivieren die ‘bewezen’ geschikt voor ze zijn.

De migratieroute

Voordat de beesten kunnen paaien in het Gasterense Diepje, komen ze via de Waddenzee Nederland binnen via de sluizen bij Delfzijl en moeten dan diverse kanalen passeren in Groningen om verder stroomopwaarts te komen. Vaak staat het water stil in deze kanalen waardoor het best lastig voor de prikken kan zijn om hun weg te vinden. Je ziet dan ook dat de dieren veel heen en weer zwemmen en veel verschillend gedrag vertonen. De prikken die succesvol het Gasterense Diepje bereiken doen dit relatief snel binnen enkele dagen: ”Al met al is het daarom extra mooi om te zien dat er succesvol wordt gepaaid in het Gasterense Diepje”. Het onderzoek loopt nog door tot 2014.