Beschermingsplan haaien

Project

Beschermingsplan haaien

De haaienfauna van Caribisch Nederland bestaat waarschijnlijk uit ongeveer 34 soorten waarvan tot nu toe 24 soorten bevestigd zijn. Van deze fauna worden 10 soorten met uitsterven bedreigd en 8 zijn bijna bedreigd. De haaienstand is in de loop der jaren sterk afgenomen en haaien zijn over het algemeen zeldzaam geworden. IMARES heeft in 2012 een grove verkenning uitgevoerd naar (i) wat er bekend is over haaienbestanden, vangsten, monitoring en visserij voor de gebieden die relevant zijn voor Nederland (ii) welke afspraken gemaakt zijn over de vangst van haaien. De grove verkenning van IMARES liet ook zien dat informatie over haaien in Caribisch Nederland beperkt is en dat er behoefte is om de kennis over haaien en de toestand van de haaienbestanden uit te breiden.

De in 2012 uitgevoerde grove verkenning van IMARES liet zien dat informatie over elasmobranchs (haaien en roggen, hierna te noemen haaien) in Caribisch Nederland beperkt is en dat er behoefte is de kennis over haaien en haaienbestanden uit te breiden. Geconstateerd werd dat de haaienfauna in Caribisch Nederland uit ongeveer 34 soorten bestaat. Van deze fauna worden 10 soorten met uitsterven bedreigd en 8 zijn bijna bedreigd.

De grootste bedreigingen voor haaien zijn overbevissing en verlies van habitat. In Caribisch Nederland is geen gerichte visserij op haaien, wel worden ze als bijvangst gevangen. De wettelijke kaders verschillen per eiland: In St. Maarten is haaienvangst bij wet verboden en in Bonaire zijn haaien wettelijk beschermd. Een aantal soorten zijn op alle eilanden beschermd onder regionale (SPAW) en internationale (CMS en CITES) verdragen.

In 2013 heeft IMARES in opdracht van het Ministerie van EZ een haalbaarheidsstudie gedaan naar een haaienbeschermingsplan voor Caribisch Nederland. Hiervoor is biologische en ecologische informatie van de meest voorkomende soorten verzameld; de perceptie ten aanzien van haaien en haaienbescherming geïnventariseerd; en de doelstellingen en randvoorwaarden voor een haaienbeschermingsplan beschreven.

Het vervolgonderzoek in 2014 heeft zich vooral gericht op de doelstelling kennis over haaien en haaienbestanden te vergroten, om het instellen van een haaienreservaat wetenschappelijk te onderbouwen. Er is een akoestische studie opgezet in de wateren rond Saba, om inzicht te krijgen in de bewegingspatronen van haaien, habitat gebruik, seizoenspatronen, en uiteindelijk in het effect van beschermde gebieden op haaienpopulaties. De eerste resultaten tonen aan dat de methode geschikt is voor het opschalen van de studie naar de omringende eilanden en de Saba Bank. Daarnaast is een ‘citizen science’ project opgezet op Saba en St. Maarten in de Dutch Caribbean Biodiversity Database  en is deelgenomen aan de European Elasmobranch Association conferentie om het haaienonderzoek in Caribisch Nederland en regionale en internationale samenwerking te promoten.

Deliverables

De leverbare producten zijn

  1. Een voortgangsrapport van uitgevoerd haaienonderzoek ter vergroting van de kennis over haaienbestanden; ter ondersteuning van haaienbeschermingsbeleid en beheer capaciteit. Hierin zijn de voorlopige resultaten van het telemetrisch onderzoek en de opzet ervan toegelicht.
  2. Een database met biologische, ecologische en visserijdata van haaiensoorten. Hiervoor is de Dutch Caribbean Biodiversity Database gebruikt. Visserijdata zijn vanwege vertrouwelijkheid van de informatie niet in de DCBD opgenomen.

Publicaties