Biodiversiteitsindicatoren obv. functionele diversiteit

Project

Biodiversiteitsindicatoren obv. functionele diversiteit

Bij het natuurbeleid wordt de laatste jaren meer aandacht besteed aan het functioneren van ecosystemen en aan de diensten die ecosystemen kunnen leveren (‘ecosysteemdiensten’). Planten leveren hieraan een cruciale bijdrage via hun functionele eigenschappen. Er is echter nog weinig inzicht in de factoren die de ruimtelijke en temporele variatie in ‘functionele diversiteit’ beïnvloeden. Dit pilotproject verkend de mogelijkheden voor indicatoren op basis van functionele eigenschappen.

Bij het natuurbeleid lag de focus tot voor kort op statisch geformuleerde doelen op basis van soorten. In aanvulling hierop wordt er de laatste jaren meer aandacht besteed aan het functioneren van ecosystemen en aan de diensten die ecosystemen aan de mens kunnen leveren. In diverse studies worden de maatschappelijke en economische baten van ecosystemen in beeld gebracht. Daarnaast is er ook behoefte aan meer inzicht in de factoren die het functioneren van ecosystemen beïnvloeden. 

Traits

Bij een deel van de ecosysteemdiensten spelen plantengemeenschappen een sleutelrol. De wijze waarop planten hieraan bijdragen wordt bepaald door hun functionele eigenschappen (‘traits’). De potentiële levering van deze ecosysteemdiensten is daardoor niet zozeer afhankelijk van soortendiversiteit, maar vooral van het spectrum aan trait values in een plantengemeenschap (‘functionele diversiteit’). Bij veel ecosysteemdiensten is de poteniele omvang van de dienst nauw verbonden met de trait values van een beperkt aantal dominante soorten, maar soms is ook de variatie aan trait values belangrijk. Een grotere variatie aan trait values kan bijvoorbeeld zorgen voor een grotere complementariteit in de manier waarop een functie uitgevoerd wordt of de timing hiervan. Beide aspecten kunnen bijdragen aan een hogere leveringszekerheid van ecosysteemdiensten.  

Er is nog weinig inzicht in de ruimtelijke en temporele variatie in trait spectra en de factoren die dit beïnvloeden. Doordat functionele diversiteit slechts zwak gecorreleerd is met soortendiversiteit of het voorkomen van Rode Lijst soorten, kan deze informatie niet rechtstreeks afgeleid worden uit bestaande monitoringgegevens en modellen. Beleid en beheer hebben daardoor onvoldoende handvaten om te sturen op functionele diversiteit en de daarmee samenhangende ecosysteemdiensten.  

Door middel van het combineren van vegetatiegegevens met gegevens uit trait-databases wordt het mogelijk om ruimtelijke patronen en trends in functionele diversiteit te analyseren in relatie tot sturende milieufactoren. In het pilotproject worden de mogelijkheden verkend voor indicatoren op basis van functionele eigenschappen.

Publicaties