W:\PROJECTS\FotosWebsiteWageningenURnl\Shutterstock Foto's LR\shutterstock_420366_land_bewerken_tractor_machine_rij_wieden_LR.jpg

Project

Bodemverdichting ondergrond

Bodemverdichting is een aantasting van de fysische kwaliteit van de bodem. Het wordt in de Europese bodemstrategie genoemd als één van de belangrijkste aantastingen van de bodem in Europa. Een knelpunt voor het behoud van een duurzame en gezonde bodem in de Nederlandse landbouw is het gebruik van zware, bodemonvriendelijke machines. Binnen de landbouw wordt de inzet van dergelijke machines, vaak in combinatie met natte bodemomstandigheden, als de belangrijkste oorzaak beschouwd voor bodemstructuurverlies en bodemverdichting. Zowel in de bouwvoor als in de ondergrond.

Beoogde doelen zijn:
  • Het leveren van informatie over de werkelijke toename van de aslasten en bodemdrukken van landbouwmachines in de Nederlandse landbouw in de afgelopen 30 jaar.
  • Het nader analyseren van de mogelijke omvang van het probleem. 

Dit laatste gebeurt aan de hand van alle beschikbare meetgegevens van de fysische kwaliteit van Nederlandse ondergronden die de afgelopen 10 jaar tijdens diverse projecten zijn gemeten. Hierbij wordt ook een inschatting van de samenhangende mechanische belasting van de ondergrond meegenomen. Ook wordt een aanzet voor een mogelijk systematischer aanpak gegeven.

Het ministerie van EZ wil weten in hoeverre het probleem van ondergrondverdichting door de landbouw in Nederland speelt om te bepalen of maatregelen nodig zijn om bodemverdichting tegen te gaan. In een advies van de Technische Commissie Bodem wordt geconcludeerd dat kennis ontbreekt over:

  • de werkelijke toename van de aslasten en bodemdrukken in de laatste decennia;
  • de omvang van de ondergrondverdichting in Nederland;
  • het oorzakelijk verband tussen ondergrondverdichting en de hieraan toegeschreven effecten.

Resultaten

Projectresultaten zijn een rapportverslag en beeld van de ontwikkeling van de bodembelasting door landbouwmachines in de afgelopen 30 jaar. Ook worden de beschikbare recente bodemdichtheidgerelateerde bemonsteringsgegevens geïnventariseerd en geanalyseerd om een eerste indruk te krijgen van de huidige dichtheidstoestand van de ondergrond.

Werkwijze

De methode om de ontwikkeling in bodembelasting te typeren, is een vergelijk van de ‘topmodellen’ uit het onderzoek in 1980 in Zeeland met de huidige ‘topmodellen’. De gegevens over gewichten en banduitrusting in 2010 zijn opgezocht op internet en in opgevraagde folders. De vergelijking in 2010 is uitgevoerd voor trekkers, landbouwwagens, maaidorsers en apparatuur voor mesttoediening. Voorgesteld wordt om dit onderzoek te vervolgen en ook uit te voeren voor overige mogelijk belastingbepalende machines. Voorbeelden zijn bietenrooimachines, veldhakselaars, aardappelrooimachines, veldspuiten, opraapwagens en risterploegen.

Bij de studie naar de ontwikkeling van de bodembelasting wordt uitsluitend kwantitatief ingegaan op de ontwikkeling van aslasten, bodemdrukken en de optredende druk in de ondergrond. Ontwikkelingen van andere factoren die de verdichting van de bodem mede bepalen, zoals het jaarlijkse belastingpatroon en de omstandigheden waaronder wordt gewerkt, worden kwalitatief beschreven. 

Bij Alterra Wageningen UR is recent inventariserend onderzoek gedaan naar ondergrondverdichting en de gevolgen daarvan op de bodemfysische eigenschappen. Deze gegevens worden nader geanalyseerd en geïnterpreteerd om te gebruiken voor evaluatie van de huidige fysische conditie van de ondergrond van landbouwpercelen in Nederland. Hiermee wordt ook een aanzet gegeven tot systematischer onderzoek naar de conditie van de ondergrond in Nederland. 

Bij de inventarisatie en review van bodemdata worden alleen kwalitatief goede metingen in een excel-database verzameld. Uitgangspunt hiervoor is dat deze in een eerder stadium goed op hun kwaliteit zijn onderzocht en gedocumenteerd.

Publicaties