haver

Project

Haverketen (Fiat Avena)

Haver is gezond en voedzaam voor mens en dier, en duurzaam in de teelt. Het gewas is wereldwijd sterk verwaarloosd. Het verdient een grootschalige terugkeer in de Nederlandse landbouw en voeding om bij te dragen aan de ontwikkeling van een robuuste samenleving.

De voedingskwaliteiten en functionaliteiten van haver worden internationaal steeds meer onderkend. Uniek voor haver is de kwaliteit van de beta-glucanen (met officieel door de EFSA  toegekende gezondheidsclaims voor cholesterolverlaging). Haver heeft een hoog vetgehalte met veel onverzadigde vetzuren (omega-6 en omega-9). Haver scoort zeer goed op vitamines (o.a. vitamine ( E), mineralen (Mg) en polyfenolen. Op basis van deze eigenschappen past haver goed in een gezond dieet dat bijdraagt aan de preventie van hart- en vaatziekten, obesitas en diabetes. Havereiwit sluit goed aan bij de aminozuurbehoefte van de mens (aminozuursamenstelling is vergelijkbaar met peulvruchten). Mensen met coeliakie (glutenintolerantie) kunnen haver goed verdragen. Deze eigenschappen maken haver en de bijproducten ervan ook geschikt als diervoederingrediënt met functionele eigenschappen (met o.a. verzadigings- en immuun-modulerende werking waardoor weerstand en gezondheid kunnen worden verbeterd en antibioticagebruik kan worden verlaagd) waarmee het kan bijdragen aan een meer duurzame dierlijke productie. Bovendien is haver landbouwkundig gemakkelijk, robuust en niet kieskeurig. Het past goed in diverse gewasrotaties en in de biologische teelt.

Doelstelling

Haver heeft een hoog vetgehalte met veel onverzadigde vetzuren (omega-3 en omega-6 in een goede balans). Bovendien scoort haver zeer goed met de vitamines (onder andere vitamine ( E), mineralen (Mg) en polyfenolen). Wegens deze eigenschappen past haver goed in een gezond dieet dat bijdraagt aan de preventie van hart- en vaatziekten, obesitas en diabetes.

Havereiwit sluit goed aan bij de aminozuurbehoefte van de mens (vergelijkbaar met peulvruchten). Mensen met coeliakie (glutenintolerantie) kunnen haver goed verdragen. Ook maken deze eigenschappen haver geschikt als diervoeder en kan daarmee bijdragen aan een meer duurzame vleesproductie. Bovendien is haver landbouwkundig gemakkelijk, robuust en niet kieskeurig. Het past goed in diverse gewasrotaties en in de biologische teelt.

Doelstelling van dit project is de terugkeer van haver in de langetermijnstrategie van de Nederlandse landbouw. Dit draagt duurzaam bij aan de ontwikkeling van een gezonde Nederlandse samenleving.

Aanpak en tijdspad

Dit project bestaat uit twee fasen:

  • Op basis van vragen uit de markt. Als oplossing wordt met betrekking tot teelt, humane en dierlijke voeding een genomics programma (genoomsequencing, proteomics, metabolomics, bioassay en bioinformatica) en een componentenscheidings-programma ontwikkeld.
  • Experimentele aanzet van projecten in samenwerking met het bedrijfsleven.

Tijdspad

  • Jan-Feb: sterkte/zwakte analyse;
  • Jan-Juni: contacten leggen met het bedrijfsleven door de gehele keten heen en consortiumvorming;
  • Maart-Aug: teelt van nieuwe haverrassen inclusief naakte havers voor field preformance, analyse inhousstoffen, verwerkbaarheid (componentscheiding) en industriële kwaliteit (onder andere bakkwaliteit);
  • Jan-Juni: opzetten componentscheidingstechnieken;
  • Jan-Dec: Genomics-plus analysen rassen; analyse inhoudsstoffen en biologische assays voor humane toepassingen en veehouderij; componentscheiding en verwerkbaarheid; testmateriaal aanleveren aan levensmiddelenbedrijfsleven voor productontwikkeling. Opzetten en testen met aanwezige rassen start in januari; analyse geteelde rassen vanaf augustus.

Resultaten

  • Met rassenproeven is ~10 ton/ha oogst gehaald; ook in de commerciële haverteelt (in kader van De Nederlandse Haverketen) zijn deze hoeveelheden geoogst.
  • Er is voor het eerst een standaard test ontwikkeld om de deeg-eigenschappen van haverbloem van verschillende haverrassen te onderzoeken.
  • Genomics onderzoek aan aveninen laat afwezigheid zien van coeliakie-toxische epitopen uit tarwe, gerst, rogge. Publicatie aangeboden. Promotie over havergenomics en bakkwaliteit in 2013.
  • Afspraken gaande over ‘whole genome sequencing’ van haver met internationale partners. Gewerkt wordt aan een internationaal projectvoorstel.
  • Rapport geschreven over ‘Claims and patents on beta-glucans om de ‘freedom to operate’ voor toepassingen (labeling) in voedingsproducten inzichtelijk te maken.
  • Rapport geschreven “Patent screening on oat proteins” om de “freedom to operate “ op eiwitgebied in kaart te brengen.
  • Projectvoortellen ingediend bij topsectoren Agri&Food en Tuinbouw&Uitgangsmaterialen; wordt vervolgd met indiening projectvoorstel bij  TTI T&U Better plants for new demands.
  • Initiatief genomen tot opzetten EU project OATS4EU (KBBE.2013.1.2-3); PSG gaat hierin twee WPs leiden en ook proteomics/metabolomics onderzoek aan haver doen.
  • Nationale en internationale contacten gelegd mbt haver in diervoeder, die naar verwachting voortzetting gaan krijgen in de EU projecten OATS4EU (KBBE.2013.1.2-3) en TraFooN (KBBE.2013.2.3-02) (voorstellen worden ingediend op 05-02-2013).

Publicaties